Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Ντέλια Βελκουλέσκου - μια περίπτωση μελέτης


Αυτή η κυρία λογικά πρέπει να είναι η χαρά του ψυχαναλυτή. Είμαι σίγουρος ότι υπάρχουν επιστήμονες που θα μπήκαν στον πειρασμό να την σκιαγραφήσουν ψυχικά, όχι μόνο από επαγγελματική διαστροφή αλλά και στα πλαίσια διατεταγμένης αποστολής. Οι παράγοντες επικινδυνότητας που εγώ διακρίνω και θεωρώ πως συμβάλλουν στην τελική της διαμόρφωση και έκφραση είναι αρκετοί.

Πρώτο, είναι γυναίκα σε αυτή τη θέση. Η γυναίκα, από τη φύση της, είναι συμπονετική ύπαρξη και με πολύ ανεπτυγμένο το αίσθημα προσφοράς. Οι περισσότερες προσφέρουν και από το υστέρημά τους. Εδώ έχουμε μια γυναίκα σε μια από τις πιο σκληρές και απάνθρωπες εργασιακές θέσεις που μπορεί να κατέχει άνθρωπος. Και μάλιστα σε έναν οργανισμό ύψιστης σκληρότητας και επιδίωξης κερδοφορίας. Δηλαδή, η κυρία Βελκουλέσκου μάλλον πηγαίνει ενάντια στην πρωτογενή γυναικεία της φύση. Αυτό τείνει προς το αφύσικο και το διαστροφικό. Φυσικά και δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο αφού το έχουμε συναντήσει και το συναντάμε κατά κόρον στη μάνα, στην αδελφή, στη σύντροφο, στη φίλη, στη γειτόνισσα, στην άγνωστη συνάνθρωπο. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν εξακολουθεί να είναι μια συμπεριφορά κόντρα στη γυναικεία φύση. Κάτι αντίστοιχο διέκρινε και την Μάργκαρετ Θάτσερ αλλά και τις πιο πρόσφατες Χίλαρι Κλίντον και Κριστίν Λαγκάρντ. Ο κόσμος το κατάλαβε αλλά και το ένιωσε βαθιά στο πετσί του. Το λαϊκό αίσθημα απέναντί τους είναι γνωστό σε όλους.

Δεύτερο, αυτή καθαυτή η εργασιακή της θέση, την οποία όποιος και να κατέχει πρέπει να είναι διαποτισμένος από ακραία νεοφιλελεύθερα αισθήματα και ιδεολογίες -πράγματα δηλαδή εντελώς ανατριχιαστικά- και να μην λυγίζει μπροστά στον ανθρώπινο πόνο και στην ανέχεια αλλά να διαθέτει ατσάλινη στοχοπροσήλωση κι δουλική υποταγή στους ανωτέρους του. Καμία δηλαδή ευλυγισία και ευκαμψία ανάλογα με τις περιστάσεις που διέπουν την κάθε περίπτωση. Δεν υπάρχουν εξαιρέσεις στους κανόνες. Οι κανόνες είναι για να εφαρμόζονται μαζικά και ισοπεδωτικά.

Τρίτο, η χώρα καταγωγής της είναι η Ρουμανία και όλοι ξέρουμε ποια ήταν η πολιτική κατάσταση στη χώρα αυτή επί ηγεμονίας του αλήστου μνήμης Νικολάι Τσαουσέσκου. Όπως επίσης θυμόμαστε το τέλος που επιφύλαξαν στο ζεύγος των μοναρχών οι συμπατριώτες της κυρίας Βελκουλέσκου. Αυτό και μόνο φανερώνει το συμπυκνωμένο μίσος και την κρυφή οργή που έτρεφαν για εκείνους όλα τα χρόνια που έζησαν στο σκοτάδι και στην παράνοια. Δείχνει τον τρόμο που βίωσε μια ολόκληρη κοινωνία σε διάρκεια πολλών χρόνων. Σήμερα βλέπουμε την εξέλιξη της Ρουμανίας μετά την πτώση των πάλαι ποτέ ισχυρών κέντρων εξουσίας: πορνεία, φτώχεια, εξαθλίωση, απόλυτο ξεπούλημα στους Αμερικάνους για εγκατάσταση βαρέων όπλων, διάλυση κάθε ιστού. Ποιος ξέρει τι να "έγραψαν" μέσα της όλα αυτά όταν -παιδί ακόμη- βίωνε το καθεστώς Τσαουσέσκου και -έφηβη στις πρώτες ανησυχίες- ζούσε τα γεγονότα της Τιμισοάρα.

Τέλος, φυσιογνωμικά η εν λόγω κυρία αποτελεί ένα απόλυτα σιδηρούν προσωπείο. Ανέκφραστο πάντα, χωρίς την παραμικρή απόκλιση. Τέτοια πειθαρχία στην έκφραση δεν θυμάμαι εύκολα να έχω ξανασυναντήσει. Πρόκειται για την τέλεια μάσκα. Ακόμη και σε ανθρώπους σε εξίσου ισχυρές και καταστροφικές θέσεις, κάποιες στιγμές έστω, το πρόσωπό τους μαλάκωνε, λάσκαρε, και τους ξέφευγε κάποιος φυσικός σπασμός. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν ο πρώην υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσιντζερ. Τον θυμάμαι να γελάει με την καρδιά του σε αρκετές περιπτώσεις. Και, φυσικά, κοιτούσε στα μάτια τον συνομιλητή του χωρίς γυάλινο βλέμμα. Κάτι που στην περίπτωση της κυρίας δεν ισχύει. Αποφεύγει τη ματιά του συνομιλητή της όσο μπορεί και "ανακοινώνει" μόνο όσα είναι προγραμματισμένη να ανακοινώσει. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.

Το μόνο που κάπως σώζει την κατάσταση είναι η κομψή της εμφάνιση και το γεγονός πως θεωρείται σχετικά ευειδής.

Ferrari California


Το 1976, όταν ο Νίκι Λάουντα είχε εκείνο το τρομακτικό ατύχημα στην πίστα του Νίρμπουργκρινγκ, στη Γερμανία, όπου παρά τρίχα δεν έχασε τη ζωή του αλλά καψαλίστηκε σαν κοτόπουλο για όλη του τη ζωή, ήμουν δέκα χρονών και κάτι.

Ήταν καλοκαίρι -τα θυμάμαι όλα σαν τώρα. Ήμουν έξω στους δρόμους και έπαιζα με τις παρέες μου όταν από κάποιον ακούστηκε πως "ο Νίκι Λάουντα σκοτώθηκε".

Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχα καμιά σχέση με τον κόσμο του αγωνιστικού αυτοκινήτου, δεν γνώριζα καν την ύπαρξη του συγκεκριμένου ανθρώπου. Δεν ξέρω πώς εισέπραξα την είδηση, γιατί την εισέπραξα όπως την εισέπραξα, πώς την επεξεργάστηκα και πώς λειτούργησε μέσα μου. Ίσως ήταν ένα από "εκείνα" τα γεγονότα που έχουν συμβεί τόσες φορές στη ζωή μου και που δεν εξηγούνται αλλά με καθορίζουν συνήθως για τη συνέχεια. Γιατί εγώ την ίδια μέρα έτρεξα στο περίπτερο να αγοράσω κάτι, κάποιο περιοδικό, που θα έγραφε για το ατύχημα. Τι με ένοιαζε έτσι ξαφνικά; Από πού μου είχε προκύψει εκείνη η έντονη και ακατάσχετη λύσσα -γιατί περί λύσσας επρόκειτο;

Με θυμάμαι να επιστρέφω στο σπίτι την ίδια μέρα μέσα σε σκοτοδίνη και να μονολογώ "σκοτώθηκε ο Νίκι Λάουντα, σκοτώθηκε ο Νίκι Λάουντα". Μπορεί και να ήμουν και βουρκωμένος, δεν θυμάμαι, αλλά το θεωρώ πολύ πιθανό. Λες και ήταν κάποιος δικός μου. Βρε, τι είχα πάθει δέκα χρονών παιδί. Πολύ πατριωτικά το είχα πάρει.

Η αλήθεια είναι πως μου άρεσε το όνομά του από την πρώτη στιγμή. Είχε μια ακαθόριστη γοητεία -είχε αυτά τα δύο γιώτα και είχε και εκείνο το λάμδα πρώτο-πρώτο στο επώνυμο. Αλλά το σπουδαιότερο ήταν ότι λεγόταν Νίκι, δηλαδή "νίκη". Τώρα που το σκέφτομαι πιο τίμια με τον εαυτό μου, μετά από σαράντα τόσα χρόνια διαδρομής από τότε, νομίζω πως αυτή ήταν η αιτία. Η νίκη. Κάτι στιγμάτιζε μέσα μου ανεξίτηλα και κάτι πλήγωνε για πάντα. Σαν να άκουσα πως σκοτώθηκε η νίκη. Άβυσσος η ψυχή του κάθε ανθρώπου. Ευτυχώς όμως το συγκεκριμένο θέμα το έψαξα πολύ όλα τα πολλά χρόνια της ψυχανάλυσης αργότερα στη ζωή μου και βρήκα πολλά κι άλλα τόσα. Amazing, όπως λένε και οι αγγλόφωνοι, αλλά τόσο αληθινό. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι απειροελάχιστο ή συγκυριακό μπορεί να μας πλάσει και τελικά να μας καθορίσει. Αυτά δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε εύκολα -ίσως δεν μπορούμε καθόλου. Αυτό που μπορούμε όμως είναι να γνωρίσουμε και να καταλάβουμε γιατί συνέβη όπως συνέβη το κάθε συγκεκριμένο γεγονός καθώς και τη διαδρομή του μέσα μας.

Όπως με πληροφόρησε ο περιπτεράς, καλύτερα να αγόραζα το περιοδικό 4ΤΡΟΧΟΙ -μάλλον ήταν το πληρέστερο στην αγορά εκείνη την εποχή. Το τεύχος εκείνου του μήνα όμως δεν είχαν κυκλοφορήσει ακόμη, ήταν νωρίς. Το περιοδικό ερχόταν πάντα κάποια στιγμή μέσα στο πρώτο δεκαήμερο και ο μήνας είχε 2 ή 3 το πολύ. Αυγούστου. Έπρεπε να περιμένω το αργότερο μέχρι τις 10. Στην ημερομηνία δεν υπάρχει περίπτωση να κάνω λάθος γιατί το ατύχημα έγινε την 1η Αυγούστου του 1976.

Το περιοδικό τελικά ήλθε, το αγόρασα, το ξεκοκκάλισα κυριολεκτικά και, φυσικά, έψαξα τις στήλες της φόρμουλα ένα. Δεν βρήκα όμως τίποτα. Η ύλη είχε κλείσει όταν έγινε το ατύχημα και δεν είχαν προλάβει να το συμπεριλάβουν. Ούτε σε μια έξτρα παράγραφο. Έπρεπε να περιμένω άλλον ένα μήνα. Και φυσικά περίμενα.

Κάπως έτσι ξεκίνησε η μακρόχρονη σχέση μου με το περιοδικό 4ΤΡΟΧΟΙ, με την φόρμουλα ένα, και με τον Νίκι Λάουντα -τον πρώτο καθαρά εγκεφαλικό οδηγό που αναδείχθηκε πρωταθλητής στους αγώνες φόρμουλα ένα. Αυτός ήταν άλλος ένας ισχυρός και καθοριστικός λόγος για τον οποίο δέθηκα μαζί του -οδηγούσε με το μυαλό και όχι με την ορμή και το πάθος. Αυτό με εξιτάριζε γιατί στα μάτια μου φαινόταν σαν μια καλοκουρδισμένη μηχανή που λειτουργούσε στην εντέλεια. Στη συνέχεια αποδείχθηκε περίτρανα πως έτσι ήταν, χωρίς να χάσει ποτέ τη βαθιά ανθρωπιά του. Τρεις φορές έγινε πρωταθλητής, τις δυο πρώτες με Ferrari -1975 και 1977. Όποιος πιλότος οδήγησε αυτό το αυτοκίνητο στους αγώνες, πόσο περισσότερο αν κέρδισε και πρωταθλήματα, συνέδεσε το όνομά του άρρηκτα μαζί του. Ο Νίκι Λάουντα και η Ferrari ήταν πια συνώνυμα. Έτσι λοιπόν άρχισε και το ενδιαφέρον και ο θαυμασμός μου για την τεχνολογία αιχμής στα αυτοκίνητα. Για πράγματα δηλαδή που εφαρμόζονται αρχικά πειραματικά, κατόπιν σε ένα στενό αγωνιστικό πλαίσιο και τέλος εισάγονται στη μαζική παραγωγή. Είναι αυτά τα μικρά θαύματα που έχουν κάνει και συνεχίζουν να κάνουν τη ζωή μας καλύτερη και ευκολότερη. Που ξύνουν το μυαλό να βρίσκει λύσεις και να τις εφαρμόζει. Ασφαλέστερα φρένα, αερόσακοι, απόλυτη ενεργητική και παθητική ασφάλεια, υδραυλικό τιμόνι, ηλεκτροκίνηση, αεροδυναμική και πολύ χαμηλότερη κατανάλωση και τόσα άλλα.

Αρχές Δεκεμβρίου ήταν η ώρα να οδηγήσω ένα από εκείνα τα θαυμάσια κόκκινα αυτοκίνητα του ιταλικού εργοστασίου. Όχι βέβαια ένα αγωνιστικό φόρμουλα ένα αλλά το τελευταίο αυτοκίνητο παραγωγής της Ferrari. Την California. Εγώ δεν είχα ποτέ στη ζωή μου τόσα χρήματα ώστε να αγοράσω δικό μου -αλλά και να είχα, δεν ξέρω αν θα το αγόραζα παρά μόνο κάτω από ειδικές συνθήκες διαβίωσης. Φίλο που να είχε τέτοιο αυτοκίνητο δεν έτυχε να έχω. Είχα έναν γνωστό αλλά δεν ήταν και τόση η πρεμούρα μου. Αυτός το διατηρούσε σε επαρχιακή ελληνική πόλη την εποχή που δεν είχε γίνει έστω ο φαρδύς, διπλός αυτοκινητόδρομος. Για τέτοιο ψώνιο μιλάμε δηλαδή. Σε τελική ανάλυση δεν θα γινόταν και τίποτα αν δεν οδηγούσα στη ζωή μου Ferrari... Εδώ δεν οδήγησα ούτε πολεμικό αεροπλάνο -και φυσικά δεν πρόκειται ποτέ να οδηγήσω. Και λέω πολεμικό επειδή εκεί εφαρμόζεται η υψηλή τεχνολογία. Βέβαια, υπήρχε πάντα η πλευρά "στρατός, όπλα και δολοφονία αθώων" κι έτσι το όλο θέμα πέρναγε στην άκρη ασυζητητί. Αλλά, η Ferrari...

Ε, λοιπόν, στο Παρίσι νοικιάζουν Ferrari. Στο κέντρο της πόλης, στο Πεδίο του Άρεως, βλέπεις παραταγμένα πέντε-έξι θηρία που περιμένουν να παίξεις μαζί τους. Δεν το σκέφτηκα στιγμή. Διάλεξα την κόκκινη φυσικά. Ferrari California με 490 άλογα. Ήταν ασύλληπτο. Το μικρό αγόρι θα έπαιζε πια με το αγαπημένο αυτοκινητάκι του.


Πέμπτη, 16 Φεβρουαρίου 2017

Περί τρέχουσας πολιτικής...


Απέχω πλέον συνειδητά από κάθε πολιτική τοποθέτηση, έκφραση ή σχολιασμό. Μέχρι πριν από κάποιον καιρό εξέφραζα ανοιχτά τις όποιες θέσεις μου. Πάντα με διάθεση κριτική και προσπαθώντας να κρατώ μια απόσταση από τον πυρήνα των πραγμάτων -αφού πρώτα τον είχα προσεγγίσει και επισκεφθεί με τον όποιο δυνατό τρόπο.

Η αποχή αυτή είναι συνειδητή γιατί θεωρώ ότι ο τόπος και οι κάτοικοί του διατελούν εν πλήρει συγχύσει. Για ακόμη μια φορά στην ιστορία τους είναι αδύνατο να μην σκέφτονται αποκλειστικά και μόνο τον εαυτό τους και να μην ομφαλοσκοπούν. Το όραμά τους, μέσα σε αυτόν τον Αρμαγεδδώνα που έχει κατακλύσει ολόκληρη την ανθρωπότητα, είναι η επιστροφή στις "παλιές, καλές μέρες" και στα καταναλωτικά επίπεδα του φαύλου παρελθόντος. Αναρωτιούνται "πότε θα ξαναγυρίσει η αγοραστική τους δύναμη στα παλιά επίπεδα".

Φυσικά και έχω τις θέσεις μου επί όλων των θεμάτων, με πλήρες σκεπτικό και μετά από πολλή και επίπονη σκέψη, αλλά δεν αφορούν παρά μόνο ελάχιστους ανθρώπους γύρω μου. Μετρημένους στα δάχτυλα του ενός -όντως- χεριού. Οι υπόλοιποι δεν με αφορούν. Ας τρέχουν πια οι όψιμοι "επαναστάτες", αυτοί που ανακάλυψαν τα τελευταία δέκα χρόνια ότι πάμε κατά τον γκρεμό, να γεμίζουν δρόμους και να ανεμίζουν παντιέρα ρόσα ή μπλου ή νέρο ή ό,τι άλλο χρώμα θέλουν.

Πληρώνω βαρύ τίμημα κι εγώ αυτά τα χρόνια σε όλα τα επίπεδα. Ένα τίμημα που όμως φροντίζω να μην το σηκώνω επαναστατικό ή πατριωτικό λάβαρο. Προσπαθώ να καταλάβω ολοένα και περισσότερο, ολοένα και καλύτερα, τους βαθύτερους λόγους για τους οποίους βρισκόμαστε σε αυτήν την κατάσταση -αν και ήμουν σίγουρος ήδη από το 1993 ότι εδώ ακριβώς θα καταλήγαμε, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Ας πούμε ότι ήμουν πιο έξυπνος, πιο διορατικός, και γι' αυτό και πιο προνοητικός. Δεν φταίω γι' αυτό. Όσο κι αν το φώναζα από το πάλκο, που μου έδινε πολλή δύναμη και λόγο ισχυρό. Κανείς δεν άκουγε. Οι φίλοι μου έπαιρναν διακοποδάνεια και καινούργια αυτοκίνητα. Τους καληνύχτισα νωρίς γιατί με είπανε γραφικό, φοβικό και κινδυνολόγο. Δεν υπήρχε γυρισμός. Το τι πιστεύω ότι υπάρχει σήμερα είναι δικό μου θέμα.

Καλύτερα να σωπαίνω. Και να εκφράζομαι για οτιδήποτε άλλο πέραν αυτών.

Ας τραβήξει ο καθένας το δρόμο του με την όποια αγωγή, παιδεία, μόρφωση, κρίση, προίκα και σωφροσύνη του. Κανείς δεν είναι μεσσίας κανενός. Δεν υπάρχουν μεσσίες. Και η ζωή δεν είναι πάντα Ο Κήπος του Προφήτη.

Καλύτερα να σωπαίνω. 

Άλλο ένα τραγούδι των υπέροχων POLL, που ταιριάζει απόλυτα εδώ.

  

2000 Λόγοι - Poll


Μέσα σε ωκεανό
αν βρεθώ θα ζήσω
ή στο πιο ψηλό βουνό
δεν θ’ αντιμιλήσω

Μέσα σε μια φυλακή
αν βρεθώ μονάχος
ή σ’ ένα χρυσό κλουβί
δεν ξανακάνω λάθος

Μόνο μες τον κόσμο
αν με βάλεις θα χαθώ
δυο χιλιάδες λόγους
έχω για να σ’ αρνηθώ

Φοβάμαι

Σ’ ένα έρημο νησί
θάλασσα τριγύρω
και σε χώμα άγονο                                  Επειδή η ποίηση δεν ήταν αποκλειστικό
με χαρά θα σπείρω                                  προνόμιο της "σοβαρής" μουσικής.
                                                             Ο Κώστας Τουρνάς έγραψε μερικούς
Κάτω από τα σύννεφα                             από τους καλύτερους στίχους του
πάνω από τα χιόνια                                 -αλλά και μουσικές- με τους Poll.
μοναχός μπορώ να ζω                             Η όλη τους παρουσία και μουσική 
δυο χιλιάδες χρόνια                                 καταγραφή χαράχτηκε με χρυσά
                                                             γράμματα. Προσωπικά τον ευχαριστώ
Μόνο μες τον κόσμο                                τόσο σε μουσικό όσο και σε
αν με βάλεις θα χαθώ                              προσωπικό επίπεδο για όλα όσα
δυο χιλιάδες λόγους                                μου χάρισε -εν γνώσει και εν αγνοία του.
έχω για να σ’ αρνηθώ

Φοβάμαι


Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

In the Interest of Humanity


"This is called Get 'Em Out by Friday...."

Έτσι εισήγαγε το τραγούδι ο Peter Gabriel σ' εκείνο το περίφημο live των Genesis του 1973. Τραγούδι που είχε εμφανιστεί στον δίσκο Foxtrot το 1972. Μπορεί ήδη να έχω κάνει αναφορά σε εκείνο το live, λέγοντας πως είναι ένας από τους πρώτους δίσκους που αγόρασα, και στο ένα από τα δυο κορυφαία τραγούδια του, αλλά εδώ οφείλω μια αποκλειστική τιμή στο άλλο σπουδαιότερο τραγούδι του δίσκου -σε μια από τις μεγαλειωδέστερες δημιουργίες του Peter Gabriel και των πρώτων Genesis. Σε ένα βαθιά ταξικό "τραγούδι". Κυριολεκτικά σε ένα μνημείο και μανιφέστο της παγκόσμιας τραγουδοποιίας. Σε ένα τραγούδι που με βοήθησε πάρα πολύ να δω μια καθαρή εικόνα της αγεφύρωτης ταξικότητας του κόσμου και να διαμορφώσω τις πεποιθήσεις μου. Με έναν Peter Gabriel στις μεγαλύτερες στιγμές της υποκριτικής τέχνης του -πέραν της συγγραφικής και μουσικής. Στο Get 'Em Out by Friday. Από όλες τις εκτελέσεις του προτιμώ αυτή του 1973 όχι επειδή αυτή άκουσα πρώτη αλλά επειδή είναι η πιο "ζωντανή", καθαρή, αυθόρμητη και θεατρική. Εξάλλου δεν υπάρχουν πολλές ζωντανές εκτελέσεις του τραγουδιού από τους ίδιους τους Genesis διαθέσιμες στο διαδίκτυο.

Το τραγούδι στο στούντιο σίγουρα ήταν άψογο, φροντισμένο και προσεγμένο -αλλά ήταν απόλυτα "τετραγωνισμένο". Όπως και οι υπόλοιποι, πέραν του Gabriel. Ήταν εκτελεστικά άψογοι. Τη μεγάλη διαφορά όμως στο live (σε όλα τα τραγούδια) την έκανε ένας θηριώδης Phil Collins, που νομίζεις πως δεν παίζει τύμπανα, πως δεν κρατάει καν μπαγκέτες. Δεν ξέρω πώς γίνεται αυτό, πάντως αυτήν την αίσθηση μου δίνει εδώ και σχεδόν σαράντα χρόνια που τον ακούω. Κι όμως, τι παίζει... Οι Hackett, Rutherford και Banks, τόσο στο στούντιο όσο και στο live, παίζουν πολύ συγκεκριμένα πράγματα. Παίζουν με την μέγιστη ακρίβεια. Ο Collins, όμως,... είναι το κάτι άλλο. Είναι μόνος του όλη η μπάντα. Καθόλου τυχαίο ότι εκείνος ανέλαβε τους Genesis μετά την αποχώρηση του Peter Gabriel. Όπως και καθόλου τυχαία η μετέπειτα πορεία του στη μουσική. Βέβαια, αυτό που προέκυψε κατά την μετά-Gabriel εποχή δεν είχε καμιά σχέση με Genesis. Ήταν κάτι άλλο, τελείως διαφορετικό. Κατά την προσωπική μου άποψη ήταν το όχημα του Collins, γλυκερό και γλυκανάλατο, μια εκμοντερνισμένη αμερικανιά εκείνης της τυφλής και άγονης δεκαετίας του '80, που, μετά τη μεγάλη πετρελαϊκή -και καπιταλιστική- κρίση του 1973, έψαχνε απεγνωσμένα νέες διεξόδους και εκφράσεις, χτυπώντας και αναπηδώντας σε τοίχους σαν το μπαλάκι του μπιλιάρδου. Ειδικά στην Αγγλία είδαμε Μάργκαρετ Θάτσερ και κατάρρευση του συστήματος υγείας, είδαμε πόλεμο στα Φόκλαντ, είδαμε πανκ. Είδαμε κι άλλα -είδαμε πολλά. Απόλυτα φυσικά και κατανοητά αλλά αρκετά οδυνηρά -κυρίως για τους νέους τέτοιων εποχών. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Ας μιλήσει μόνο του το ίδιο το τραγούδι -πρώτα με τον ήχο και μετά με τους στίχους του.


 ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΝΑ ΤΟΥΣ ΕΧΕΙΣ ΔΙΩΞΕΙ 

(John Pebble - αφεντικό κτηματικής εταιρείας προς τον υπάλληλό του)
Μέχρι την Παρασκευή να τους έχεις διώξει!
Δεν πρόκειται να πληρωθείς μέχρι να φύγει και ο τελευταίος.
Μέχρι την Παρασκευή να τους έχεις διώξει!
Πρέπει να τηρήσουμε τις προθεσμίες, χωρίς καμιά καθυστέρηση.

(Mark Hall - υπάλληλος της κτηματικής εταιρείας προς την ένοικο)
Εκπροσωπώ μια σοβαρή εταιρεία που πρόσφατα αγόρασε
αυτό το σπίτι και όλα τα υπόλοιπα στο δρόμο.
Προς όφελος της ανθρωπότητας έχουμε βρει ένα καλύτερο μέρος για εσάς
να πάτε, να πάτε, να πάτε.

(κυρία Barrow - ένοικος, προς μια φίλη της)
Ω, όχι, δεν το πιστεύω.
Ω, Μαίρη, μας ζητάνε να φύγουμε.

(John Pebble - αφεντικό της εταιρείας)
Μέχρι την Παρασκευή να τους έχεις διώξει!
Σου το ξανάπα, θα χάσουμε πολλά αν τους αφήσουμε να μείνουν.
Και αν δεν είναι εύκολο,
μπορείς να τους λαδώσεις λίγο και σύντομα θα ξενοιάσουμε.

(κυρία Barrow - ένοικος)
Μετά από τόσον καιρό μας ζητάνε να φύγουμε
και τους είπα ότι μπορούμε να δώσουμε διπλάσιο ενοίκιο.
Δεν ξέρω γιατί αλλά ήταν τόσο παράξενο
αφού φαινόταν ότι θα έπαιρναν περισσότερα χρήματα.
Αυτό το κάθαρμα ήλθε πάλι σήμερα το πρωί
με τετρακόσιες λίρες και μια φωτογραφία του μέρους που βρήκε.
Μια πολυκατοικία με κεντρική θέρμανση,
νομίζω πως θα είναι δύσκολο για εμάς.

(John Pebble - αφεντικό της εταιρείας)
Τώρα τους κρατάμε στο χέρι!
Πάντα έλεγα πως το χρήμα-το χρήμα-το χρήμα
μπορεί να καταφέρει τα πάντα.
Η δουλειά ανταμείβεται
όταν μια ιδέα αστράψει στο μυαλό σου σα δώρο
και σε βοηθήσει να αριστεύσεις - πούλα! πούλα! πούλα!

(Mark Hall - υπάλληλος της εταιρείας)
Βρισκόμαστε στην Νέα Χάρλοου, αναγνωρίσατε το τετράγωνό σας
στην άλλη μεριά της πλατείας, εκεί πέρα;
Δυστυχώς, μετά την τελευταία φορά που μιλήσαμε,
αναγκαστήκαμε να αυξήσουμε το νοίκι ξανά -μια σταλιά.

(κυρία Barrow - ένοικος)
Ω, όχι, δεν το πιστεύω.
Ω, Μαίρη, κι εμείς συμφωνήσαμε να φύγουμε.

(μετά από πολλά χρόνια - ανακοίνωση από την τηλεόραση)
Ανακοίνωση του Γενετικού Ελέγχου:
"Είναι λυπηρό καθήκον μας να σας ενημερώσω
πως επιβάλλεται περιορισμός στο ύψος των ανθρωποειδών μέχρι τo 1.20m.

(απόσπασμα από συζήτηση σε τοπικό παμπ - μιλά κάποιος John Ordinary)
Ακούω πως οι διευθυντές του Γενετικού Ελέγχου αγοράζουν όλες
τις περιουσίες που πουλήθηκαν πρόσφατα, παίρνοντας μεγάλα ρίσκα.
Λένε πως οι άνθρωποι θα είναι πλέον πιο κοντοί.
Θα μπορούν να βάζουν διπλάσιους ανθρώπους στον ίδιο χώρο
(λένε ότι θα είναι όλα εντάξει),
ξεκινώντας με τους ενοίκους στην πόλη Χάρλοου.
Προς όφελος της ανθρωπότητας τους είπαν ότι πρέπει να φύγουν
τους είπαν ότι πρέπει να φύγουν-να φύγουν-να φύγουν.

(Sir John Pebble - σε νέα πλέον, μεγαλύτερη εταιρεία)
Νομίζω πως έκλεισα μια νέα συμφωνία
Καμιά δεκαριά ακίνητα - θα αγοράσουμε πληρώνοντας πέντε
και θα πουλήσουμε παίρνοντας τριάντα πέντε.
Κάποια ακόμη κατοικούνται,
νομίζω πρέπει να στείλω τον υπάλληλο να τα δει,
πρέπει να δουλέψει λίγο παραπάνω.

(απόσπασμα από τα αρχεία μεγάλης εταιρείας ακινήτων)
Όταν κατέχεις γη, είσαι ευτυχισμένος στη Γη. 
Τότε μπορείς πια να επενδύσεις στην Εκκλησία
 για να κερδίσεις τον παράδεισό σου


Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου 2017

Ένα μήνυμα στ' αστέρια


Όσους τοίχους κι αν γκρεμίσεις, αν δεν ρίξεις τους μέσα τοίχους σου, δεν θα μαλακώσει η ψυχή σου. Θα νιώθεις και θα είσαι σαν το κυνηγημένο και φοβισμένο αγρίμι. Θα τρομάζεις και θα πανικοβάλλεσαι με κάθε θόρυβο και κάθε φευγαλέα σκιά που σκοτίζει την πλάτη σου. Σαν τον Δον Κιχώτη θα βλέπεις τα πρόβατα για στρατούς και τους ανεμόμυλους για γίγαντες.

Μην αργήσεις όμως. Όσο το αφήνεις, τόσο πιο δύσκολο και οδυνηρό γίνεται. Ξέρω ότι μπορείς να αφεθείς και να πάψεις να σφίγγεσαι. Μια ζωή σφιγμένη και στραγγισμένη από πραγματική και ανθρώπινη ζωή. Μια ζωή σε αληθινό και ψεύτικο ψέμα. Σε πέπλα και νούφαρα. Σε πύργους με πλούσιους οικοδεσπότες και λαμπρές πυργοδέσποινες. Αλλά φύσαγε πολύς αέρας εκεί. Και έκανε κρύο τελικά. Κι έτσι επέστρεψες νότια. Ο νότος είναι πάντα το απάγκιο των κατατρεγμένων και των απανταχού στον κόσμο ορφανών ψυχών. Ο νότος είναι μαγικός και πλανευτής. Προσελκύει όλα τα αδέσποτα και όλους τους ψυχικά απάτριδες.

Εκείνο το σημείο που διάλεξες, στο χώρισμα που σκίζει τις δυο στεριές και αφήνει το νερό να τρέχει διαρκώς ανάμεσά τους, είναι ένα από τα καλύτερα σημεία που θα μπορούσαν να σου τύχουν στη ζωή. Έχεις τύχη μεγάλη που η ζωή σε έβγαλε εκεί, σ' αυτήν την όχθη. Περνάνε πολλές αλήθειες από εκεί μέσα, από τον δίαυλο. Το ξέρεις καλά εσύ.

Εγώ; Θα μπορούσαμε να γίνουμε φίλοι. Αληθινοί φίλοι, χωρίς ψέματα. Κι από μακριά. Οι αποστάσεις δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα. Αλλά δεν μπορείς -ακόμη τουλάχιστον- να νιώσεις μια τέτοια φιλία. Το ξέρω και το καταλαβαίνω. Μακρύς και δύσβατος ο δρόμος αλλά όχι απροσπέλαστος. Άγρια όμορφος μέσα στην ερημιά και στη δυσκολία του.

Εσύ βλέπεις πως ζω στο παραμύθι και στην εμμονή μου. Δεν είναι έτσι. Αλλά αυτό δεν είναι της στιγμής αυτής.

Θα βρεθούμε ξανά.

Γιάννης Τσαρούχης


"... Έχοντας αποθέσει όλες μου τις ελπίδες στην ζωγραφική, είχα τύψεις όταν
ασχολιόμουν με κάτι άλλο.

Δεν έχω ταλέντο συγγραφέα, αλλά έχω ιδέες. Να μου συχωρέσουν αυτή την αδυναμία να το νομίζω. Με τη ζωγραφική μόνο δεν θα μπορούσα να βγάλω το άχτι μου για ένα σωρό πράγματα με τα οποία διαφωνούσα στην καθημερινή μου ζωή. Ό,τι έγραψα, κατά το αρχαίο ελληνικό σύστημα, είναι ελαφρώς ρετουσαρισμένο. Αν οι Αιγύπτιοι εφεύραν την μεγέθυνση με τα τετράγωνα, οι αρχαίοι Έλληνες, μ’ όλη την αυθορμησία τους, βρήκαν το ρετουσάρισμα. Πολύ αργότερα το απεδέχθησαν οι φωτογράφοι. Το ρετουσάρισμα έχει δύο όψεις: είναι το χονδροειδές μακιγιάζ που δείχνει αυτό που θέλεις να κρύψεις, η μια του όψη, και η άλλη είναι το ρετουσάρισμα που κάνουμε για να έχουμε το πράγμα που αξίζει τον κόπο χωρίς τα περιττά του.

«Μια φορά μας μίλησε η σελήνη, μια φορά μας μίλησε ο έρωτας, η άνοιξη, όλα τα άλλα είναι βαρετά διαλείμματα», λέει ο φιλόσοφος.

Το κακό με μένα είναι ότι θέλω να πω κάτι μ’ αυτά που γράφω και δεν έχω το χάρισμα που έχουν οι αληθινοί λογοτέχνες να γράφουν σελίδες πολλές χωρίς να λένε τίποτε.

Ό, τι να πεις, είναι επικίνδυνο. Καλύτερα θα ήταν να μην γράφει κανείς καθόλου, ιδίως όταν είναι ελεύθερος.

Και όταν έχει καταλάβει πως η διόρθωση των ατόμων είναι βιασμός της ιδιοτροπίας της φύσεως. Το αρχαίο ιδεώδες να είσαι ένας καλός υπηρέτης του πλησίον σου και ν’ αγαπάς συγχρόνως τον εαυτό σου καθίσταται μέρα με τη μέρα αδύνατον. Και καταντάει τέλος να κάνεις όλο τον κόσμο για την ασφάλειά του να είναι «όνος δορά λέοντος επενδυθείς». Ο Χριστός θέλοντας να βρει τη δυνατότερη μορφή αγάπης την οποία πρέπει να δίνεις στον πλησίον σου, θεώρησε την αγάπη προς τον εαυτό μας ως την πιο ισχυρή, φυσική και τέλεια.

Αυτοί όλοι που δεν αγαπούν τον εαυτό τους πώς μπορεί να είναι χριστιανοί;

Η αστική υπεροψία σπρώχνει πάντοτε τους ανθρώπους να κάνουν κάτι το κακό ή το αξιοθαύμαστο. Αυτή ευθύνεται για τα ναρκωτικά, αυτή για τα εγκλήματα, αυτή για ό,τι μας αηδιάζει στον άνθρωπο. Απ’ αυτή βγαίνουν όλες οι επαναστάσεις για ν’ αποφύγουμε τη χειρότερη δικτατορία που είναι της οικογένειας.

Οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν εκτιμούν τους καλλιτέχνες. Μόνο αυτοί που ξέρουν να παρακαλούνε γονατιστοί θεωρούνται άξιοι να ενισχυθούν από το Κράτος. Είναι τραγικό για τη σημερινή νεολαία που ζητά μόνο διορισμό. Κανείς δεν θέλει να κερδίσει από μια τίμια εξυπηρέτηση του πλησίον που μόνο με μια εξυπηρέτηση και ολοκλήρωση του πάθους του μπορεί να συνδυαστεί. Κάποτε νόμιζα ότι όλη αυτή την κατάσταση του μικρού και του μεγάλου αστού εύκολα μπορώ να την αλλάξω. Αδύνατον όμως.

Όση αηδία κι αν προκαλεί ο σημερινός άνθρωπος, αστικός άνθρωπος της πόλεως, δεν είναι εύκολο να τον μετατρέψεις όσα κι αν του δίνεις.

Πολλά πράγματα έρχονται από την Ευρώπη με τα βιβλία και τα περιοδικά. Δεν τη δυνατότητα αυτή την αυστηρή πραγματικότητα του υποκειμένου να την απαλλάξουμε από την πλήρη ταυτότητα με τον εαυτό μας.
είναι δυνατόν όμως να βρεθεί ο χαρακτήρας της Ελλάδος αν δεν έχουμε

Πάω σχεδόν να μαρτυρήσω γιατί έγραψα αυτά τα κείμενα. «Ο νοών νοήτω» τι θέλω να πω. Αλλά εγώ πρέπει να έχω μια μάσκα να προφυλάγομαι από τις επικίνδυνες και ποικιλόμορφες τιμωρίες της κοινωνίας. Ανακατεύομαι με τον κόσμο που αντιπροσωπεύει η εφημερίδα μη μπορώντας ν’ αντέξω τη μοναξιά αυτή που δεν κάνει ό,τι κάνει όλος ο κόσμος. Μ’ αρέσει η μοναξιά αλλά φοβάμαι μήπως με κλείσουν σε τείχη ανεπαισθήτως.

Οι φρόνιμοι καλλιτέχνες που κρατούν τη θέση τους, που ξέρουν να κάνουν ένα αφηρημένο ταμπλώ άρτιο, που σκοπό τους έχουν να κάνουν μια καριέρα, δεν μπορούν να καταλάβουν πως η ζωγραφική μου δεν είναι τόσο ανειδοποίητη από τα ζωγραφικά προβλήματα.

Αλλά μ’ ενδιαφέρει να πολιορκήσω επιτυχώς τα θέματα που μ’ απασχολούν, που είναι και σύμβολα ελευθερίας".


Γιάννης Τσαρούχης, Μαρούσι, Σεπτέμβρης ’86

(Εισαγωγή του βιβλίου «Αγαθόν το εξομολογείσθαι», εκδ. Καστανιώτη, 1989)

Παρασκευή, 3 Φεβρουαρίου 2017

Σε τέσσερις τοίχους



Σε ξέρω. Σε βλέπω. Σε ακούω και σε διαβάζω. Σε τέσσερις τοίχους. Στους τοίχους της φυλακής σου. Που ξέρω πως δεν τη ζήτησες εσύ. Που σου την επέβαλε η "ζωή" και οι συνθήκες -όλα αυτά που λέμε "απρόβλεπτα". Έτσι είναι. Έτσι ακριβώς. Ξέρω πως έκανες ό,τι περισσότερο και ό,τι καλύτερο μπορούσες τις δεδομένες στιγμές. Ξέρω πως κατάφερες τελικά να κάνεις τη φυλακή σου διάφανη και να βλέπεις έξω. Τα βουνά, τη μαγική θάλασσα που τόσο αγαπάς, τα δέντρα, τα ζώα, τους ανθρώπους που αφήνεις να σε πλησιάζουν. Έκανες τους τέσσερις τοίχους σου σελίδες αμέτρητες που απλώνονται, η μια μετά την άλλη στη σειρά, δρόμοι ατελείωτοι, και ανεβοκατεβαίνουν θάλασσες και λαγκάδια. Που τρέχουν σ' ουρανούς κι αστέρια.

Και ξέρω ακόμη πως στο διάβα σου αφήνεις πίσω το αίμα σου. Σταγόνα-σταγόνα. Να βάφει και να ξεβάφει. Αλλά εσένα δε σε νοιάζει που τα πόδια σου είναι βουτηγμένα στη ματωμένη σκόνη. Εσύ προχωράς. Γιατί έτσι είσαι. Γιατί έτσι είναι ο άνθρωπος. Τραγική φιγούρα -τραγική η φύση μας. Και ούτε καν "τραγική". Απλώς "έτσι είναι". Εκεί βάζεις τελεία και παύλα.

Όλοι μας έχουμε τις φυλακές μας. Ο καθένας τη δική του. Και, να σου πω και κάτι; Μακάρι να μπορεί ο κάθε άνθρωπος να βρει -εκτός των άλλων που βρίσκει, τυχαία ή όχι- και τη φυλακή του σ' αυτή τη διαδρομή. Έχει πολλά να του πει.

Σ' εσένα λοιπόν. Εκεί, πίσω απ' τους τέσσερις τοίχους. Που ο καθένας σημαίνει και κάτι διαφορετικό. Κάτι σηματοδοτεί. Προσανατολισμό; Προέλευση; Προορισμό; Πόθο; Πόνο; Δεν ξέρω. Εσύ -ίσως- ξέρεις.