Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016

Ζάχος Χατζηφωτίου - Στα Μονοπάτια τού Πολέμου


Ο Ζάχος Χατζηφωτίου είναι  μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Αυτό είναι σίγουρο. Είναι ίσως επίσης μια άκρως αντιφατική προσωπικότητα. Πολλά μπορεί να πει κανείς. Στοιχεία και δεδομένα υπάρχουν τόσα πολλά. Το βιογραφικό του είναι πλούσιο και ο ίδιος δεν είχε ποτέ κανέναν ενδοιασμό να αποκρύψει τη ζωή του, τις καταβολές και τη δράση του. Ίσως ένας πραγματικά αντιδραστικός και ατίθασος χαρακτήρας να ήταν η αιτία που τον οδήγησε σε πολλές ολικές ανατροπές στη ζωή του μα και σε άλλες τόσες κοινωνικά "προκλητικές" συμπεριφορές. Πάντα μπορούμε να αναζητούμε τις αιτίες των διαφόρων συμπεριφορών πίσω από τους ανθρώπους αλλά δεν έχει πάντα νόημα.

Σε καμιά περίπτωση δεν υποστηρίζω πως πρόκειται για έναν παρεξηγημένο άνθρωπο. Κατά την άποψή μου, δεν υπάρχουν "παρεξηγημένοι" άνθρωποι. Υπάρχουν απλώς άνθρωποι. Ο καθένας με την ιστορία του, την προίκα του και τα τάλαντά του, που αλληλεπιδρούν με τον κόσμο και τη ζωή με βάση όλα όσα περιείχαν, έμαθαν και βρήκαν στο διάβα της. Που προχωράνε στην αρχή σαν τυφλά γατιά, ψηλαφώντας το δρόμο που οι άλλοι ανοίγουν μπροστά τους. Το δρόμο που οι άλλοι έχουν ήδη διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό. Είτε κοντινοί, είτε μακρινοί. Και τα γατιά κάποια μέρα ανοίγουν τα μάτια.

Κάπως έτσι έγινε και με τον Ζ.Χ. Από αστική οικογένεια, με οικονομική επιφάνεια και ευρύτατο κοινωνικό κύκλο, δεν θα μπορούσε να μην ανήκει στην ελίτ τής μεταπολεμικής Ελλάδας και να συναναστρέφεται τους γνωστότερους πολίτες της -τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό, οικονομικό, καλλιτεχνικό και κάθε άλλο επίπεδο. Οι άνθρωποι που ήδη από εκείνα τα χρόνια γνώριζαν την Κηφισιά ως θέρετρο -και μάλιστα όχι κάποια απομακρυσμένη εξοχή της αλλά το κέντρο με τα περίφημα και πολυτελέστατα ξενοδοχεία της-, σίγουρα ανήκαν σε "άλλο" κύκλο.

Με όλα αυτά -και άλλα τόσα- τα δεδομένα ξεκίνησε και εκείνος τη ζωή του. Και έτυχε στα 17 του χρόνια η χώρα του να εμπλακεί στην μεγαλύτερη γνωστή πολεμική περιπέτεια που γνώρισε μέχρι σήμερα ο πλανήτης. Θες η αντίδραση, θες η καταπίεση από το σπίτι και οι προσδοκίες των γονιών του από εκείνον, θες η έπαρση και ο ηρωισμός της νεότητας, όλα αυτά σίγουρα συνέβαλαν στο γεγονός ότι ο Ζάχος εγκατέλειψε την Αθήνα μια νύχτα στις αρχές του πολέμου και έφυγε για την Μέση Ανατολή και την Αλεξάνδρεια. Έφυγε για να πολεμήσει και να γίνει ήρωας. Πραγματικός ήρωας όχι παραμύθια και φιγούρες. Πολέμησε σαν σκυλί σε τρία από τα μεγαλύτερα μέτωπα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου: Τομπρούκ, Ελ Αλαμέιν και Ρίμινι. Μάζεψε ένα σωρό παράσημα, πέρασε μέσα από σφαίρες που σφύριζαν γύρω του, περπάτησε ανάμεσα σε νάρκες σαν να χόρευε μπαλέτο, είδε τους καλύτερους συντρόφους του να ξεψυχάνε μέσα στα χέρια του και έθαψε άλλους τόσους στην καυτή άμμο της αφρικανικής ερήμου. Και, σαν να μην έφταναν όλα αυτά, την ημέρα που επέστρεψε ζωντανός και νικητής στην Αθήνα, μετά από απουσία τριάμισι χρόνων, βρήκε την πόλη του βυθισμένη στα Δεκεμβριανά και στον εμφύλιο που μόλις ξεκινούσε. Τραγικές ιστορίες που παρέμειναν ανεπούλωτες για πολλές δεκαετίες και που σίγουρα διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα και τον ψυχισμό τού συγγραφέα. Πολλές φορές γράφει πως όταν κάποιος ζήσει όσα έζησαν εκείνος και οι σύντροφοί του τότε αλλάζει η οπτική του στη ζωή -θέλει δεν θέλει.

Το βιβλίο θα έπρεπε να το διαβάσουν όλοι οι κάτοικοι αυτής της χώρας. Είτε πιστεύουν στη ζωή είτε όχι -και αυτό δεν είναι σχήμα λόγου. Είτε είναι τοποθετημένοι πολιτικά είτε όχι. Είτε είναι φτωχοί είτε πλούσιοι. Γιατί όλα αυτά τα ξεπερνάει η αφήγησή του. Πηγαίνει πιο πέρα από εκεί, αγγίζοντας πρωτογενείς και πρωτόγονες καταστάσεις του ανθρώπου. Δεν πρόκειται για μια ακόμη πολεμική ανταπόκριση, ούτε ένα ακόμη ιστορικό ντοκουμέντο. Είναι ένα από τα συγκλονιστικότερα και δυνατότερα κείμενα που έχουν γραφτεί για τον πόλεμο. Η σκληρή -έως και απάνθρωπη- περιγραφή μιας αδιανόητης καθημερινότητας στο μέτωπο. Πάντα όμως με ύφος γλαφυρό, γεγονός που σώζει το κείμενο από τον κίνδυνο να καταστεί σε κάποια σημεία αφόρητο ή και ισοπεδωτικά αδιάφορο.

Η παρουσία του καθηγητή Γεώργιου Αλέξανδρου Μαγκάκη στον πρόλογο του βιβλίου δεν είναι καθόλου τυχαία. Ο βίος, η πολιτεία και το ήθος τού ανδρός είναι γνωστά. Και, όπως και ο ίδιος παραδέχεται, τα λόγια είναι λίγα για να "παρουσιάσει" κανείς ένα τέτοιο κείμενο.

Δεν υπάρχουν σχόλια: