Σάββατο, 12 Σεπτεμβρίου 2015

Δήμος Μούτσης - Μαρτυρίες


Ένα πολύ σπουδαίο έργο αυτού τού πανάξιου τέκνου τής ελληνικής μουσικής και τραγουδοποιίας -τού Δήμου Μούτση.

Πεποίθησή μου είναι πως το μέγεθος τού συνθέτη μάλλον δεν έχει εκτιμηθεί. Τα κάποια αφιερώματα που ίσως έχουν γίνει, μια συναυλία του στο Ηρώδειο (το οποίο παραχωρείται, όπως ακριβώς και η Επίδαυρος, ακόμη και στην κουτσή Μαρία στις μέρες μας) και μερικοί φιλόμουσοι που εκτιμούν πραγματικά το έργο του δεν είναι αρκετά για να εδραιωθεί στη συνείδηση ο Δήμος Μούτσης ως ένας από τους πρώτους. Προσωπικά, πέραν των Μάρκου Βαμβακάρη αλλά και του Βασίλη Τσιτσάνη από το χώρο τού ρεμπέτικου και του Μίκη Θεοδωράκη από το χώρο τής σύγχρονης ελληνικής μουσικής, δεν διακρίνω άλλον στο ύψος και το μέγεθος τού Δήμου Μούτση. [Ο Μάνος Χατζιδάκις είναι από τους σπουδαιότερους τραγουδοποιούς τού εικοστού αιώνα μάλλον σε παγκόσμια κλίμακα.]

Ο Δήμος Μούτσης διακρίνεται για ένα αδιαμφισβήτητο χάρισμα -την ικανότητά του να μεταλλάσσεται, να μεταμορφώνεται. Αν και κάθε φορά πολύ μπροστά από την εποχή του, κατάφερνε πάντα να είναι ευρύτατα λαϊκός -με την πρωτογενή έννοια τής λέξης, όπως την απέδωσε ο Μάνος Χατζιδάκις.

Μεγαλούργησε στο χώρο τού "ελαφρολαϊκού" τραγουδιού, εκείνου που χρησιμοποιούσε το μπουζούκι ως πρώτο όργανο από τα μέσα τής δεκαετίας τού '60 μέχρι και τα μέσα τού '70. Μάς άφησε πολύ σπουδαίες, εμβληματικές αλλά και χιλιοτραγουδισμένες στιγμές.

Νέο ακόμα μουσικό, τον συναντάμε με την αιώνια αγαπημένη του φυσαρμόνικα στις "Μπαλάντες" του Γιώργου Ρωμανού να χρωματίζει μοναδικά και υπέροχα εκείνα τα τόσο ευαίσθητα τραγούδια.

Μετά από μια σειρά μεγάλων τραγουδιών αλλά και των πρώτων ολοκληρωμένων έργων του, ο Δήμος Μούτσης έρχεται να σημαδέψει ανεξίτηλα το ελληνικό τραγούδι για πρώτη φορά στην πορεία του. Στον "Άγιο Φεβρουάριο" εισάγει τα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά όργανα σε κύριο ρόλο. Το έργο θεωρείται κλασικό και πρωτοποριακό συνάμα. Αποτελεί ορόσημο για το ελληνικό τραγούδι -κάτι που θα επαναλάμβανε ο Δήμος Μούτσης μετά από δέκα χρόνια με το "Φράγμα".

Στις "Μαρτυρίες" κάνει το μεγάλο άλμα να ισορροπήσει τον ήχο τού μπουζουκιού με τις σύγχρονες μελωδίες με τις οποίες θα ασχοληθεί την επόμενη δεκαετία.

Ένα χαρακτηριστικό των μεγάλων συνθετών είναι ότι δημιουργούσαν πάντα κύκλους τραγουδιών και όχι μεμονωμένα τραγούδια. Τα θέματά τους συνδέονταν μεταξύ τους είτε σε μορφή αποσπασματικών αφηγήσεων είτε λόγω συγγενών περιεχομένων είτε για άλλο λόγο συνάφειας. 

Τα έργα τού Δήμου Μούτση είχαν πάντοτε ενιαία θεματολογία. Ο ίδιος ευτύχησε να συνεργαστεί με μεγάλους στιχουργούς. Όταν έκανε μια ακόμη μεγάλη στροφή, μελοποίησε αριστουργηματικά κάποια ποιήματα των μεγαλύτερων Ελλήνων ποιητών ("Τετραλογία"), δίνοντας έτσι στο λόγο τους μιαν άλλη διάσταση -μια διάσταση που θα ακολουθούσαν κι άλλοι συνθέτες την επόμενη δεκαετία, όπως η Λένα Πλάτωνος.

Και πρώτος απ' όλους -από όλους όμως- αντιλήφθηκε, διαισθάνθηκε, την επερχόμενη νέα φάση τής ανθρωπότητας. Τότε άφησε τους στιχουργούς και τους ποιητές και έπιασε το μολύβι και την κιθάρα για να γράψει και να ερμηνεύσει ο ίδιος τους στίχους των τραγουδιών του, ξεκινώντας με το ρηξικέλευθο "Φράγμα". Τα τραγούδια του πλέον έμοιαζαν με μπαλάντες περιφερόμενων ραψωδών άλλων εποχών, αποτυπώνοντας την μεγάλη μοναξιά που πλέον θα βίωνε το άτομο ως μονάδα. Ήταν πάλι μπροστά από όλους. Με νέο ύφος, νέες ενορχηστρώσεις, νέα οπτική. Εξάλλου, στην ενορχήστρωση ήταν πάντα μάστορας. Δεν του ανατέθηκε τυχαία η ενορχήστρωση του έργου "Επιστροφή" του Μάνου Χατζιδάκι, όταν ο τελευταίος βρισκόταν στη Νέα Υόρκη. Ο Μ.Χ. δεν θα ενέκρινε, φαντάζομαι, καθόλου εύκολα τα τραγούδια του σε χέρια άλλων, ιδιαίτερα εκείνα τα χρόνια που ήταν ακόμη αρκετά νέος και με μεγάλη ορμή και δημιουργικότητα.

Οι "Μαρτυρίες" κυκλοφόρησαν το 1974 και περιέχουν τραγούδια γραμμένα στη διάρκεια τής δικτατορίας 1967-1974. Τραγούδια πολιτικά, όπως έχουν καταχωρηθεί στη δισκογραφία, μιας και αναφέρονται στην σκοτεινή εκείνη περίοδο τής ελληνικής ιστορίας. Δεν ευτύχησαν να κυκλοφορήσουν την εποχή που γράφτηκαν και τελικά εκδόθηκαν αμέσως μετά την μεταπολίτευση. Αν και πρόκειται για μια σειρά υπέροχων και βαθιά εμπνευσμένων τραγουδιών, δεν βρήκαν την ανάλογη ανταπόκριση από το κοινό -ίσως αυτό ακριβώς τα καθιστά διαχρονικά. Τα τραγούδια ερμηνεύουν οι Μανώλης Μητσιάς, Βασιλική Λαβίνα και Χρήστος Λεττονός. Στο σπουδαίο "Τούτο το βράδυ" τους στίχους έγραψε ο ίδιος ο συνθέτης.

Τα τραγούδια:
1. Επιστράτευση 20 Ιουλίου 1974 (Γ. Λογοθέτη) - Μ. Μητσιάς
2. Μαρτυρίες (Μ. Ελευθερίου) - Β. Λαβίνα
3. Γιούπι-γιούπι-γεια (Γ. Χρονά) - Χρ. Λεττονός
4. Τούτο το βράδυ (Δ. Μούτση) - Β. Λαβίνα
5. Το γράμμα της Δευτέρας (Γ. Λογοθέτη) - Μ. Μητσιάς
6. Καταζητούνται (Γ. Χρονά) - Χρ. Λεττονός
7. Δεν έχει πια ζωή (Μ. Ελευθερίου) - Β. Λαβίνα
8. Απ' το κέντρο διερχομένων (Β. Τσιμπούλη) - Μ. Μητσιάς
9. Θυμάσαι στην Ελλάδα (Γ. Λογοθέτη) - Β. Λαβίνα
10. Με ξένο διαβατήριο (Γ. Λογοθέτη) - Μ. Μητσιάς


Ακολουθεί το έργο:


Δεν υπάρχουν σχόλια: