Σάββατο, 25 Ιουλίου 2015

Ο μήνας Ιούλιος


Κατέρρευσαν όλα. Και ό,τι απέμεινε είναι τόσο ετοιμόρροπο που στο πρώτο φύσημα τού ανέμου θα σωριαστεί στο δάπεδο τής ιστορίας. Όταν καταρρέουν όλα, αυτό που απομένει είναι η Έρημος. Μια περιοχή ισοπεδωμένη. Γεμάτη ερείπια, χαλάσματα, σκόνη πηχτή που αιωρείται στον αέρα και μικρούς, τελευταίους τριγμούς και κρότους να ακούγονται εδώ κι εκεί μετά τον τεράστιο πάταγο τής κατάρρευσης. Αρμαγεδδών.

Πενήντα ολόκληρα χρόνια κατέρρευσαν φέτος το καλοκαίρι με το δημοψήφισμα τής πέμπτης Ιουλίου. Ήταν κάπως ανάλογο με το προηγούμενο δημοψήφισμα -εκείνο τής ογδόης Δεκεμβρίου τού 1974 για τη μορφή τού πολιτεύματος. Τότε το ποσοστό τού ΟΧΙ ήταν 69%. Οι Έλληνες είχαν αρνηθεί έντονα τη συνέχιση τού θεσμού τής βασιλείας στην Ελλάδα. Θα προχωρούσαν το δρόμο τους χωρίς προστάτη και "πατέρα" με λιλιά και φερετζέδες. Ήταν μια σπουδαία, μια μεγαλειώδης απόφαση τού ελληνικού λαού, που, διαλυμένος από τα επτά χρόνια δικτατορίας και το ξεπούλημα τής Κύπρου, ένιωθε πως έπαιζε κορώνα-γράμματα την ίδια του την ύπαρξη. Και αποφάσισε να τα παίξει όλα για όλα. Και τα έπαιξε, ξεκινώντας από τους "ξένους" βασιλείς. Δεν θα είχαν θέση πια ως αξιωματούχοι στην ελληνική κοινωνία. Η τελευταία πράξη τού βασιλέα, πριν από την λεηλασία τής Δημοκρατίας στις 21 Απριλίου 1967, ήταν οι γνωστές παρεμβάσεις και επιστολές τού Κωνσταντίνου προς τον εκλεγμένο Πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου. Ήταν τεράστια σφάλματα εκείνα, που ο λαός δεν τα ξέχασε ποτέ. Και γι' αυτό τιμώρησε τον Κωνσταντίνο. Μόνος του έβγαλε τα μάτια του. Τι κι αν έκανε "αντιπραξικόπημα" τον Δεκέμβριο τού 1967, είχε υπογράψει την καταδίκη του μόνος του. Στην πραγματικότητα εκείνον τον Ιούλιο τού 1965 αυτοκτόνησε.

Τελικά ο μήνας Ιούλιος παίζει για τρίτη φορά ρόλο σημείου καμπής για την σύγχρονη ελληνική ιστορία. Πρώτα το 1965, έπειτα το 1974 και τρίτη φορά το 2015. Με το δημοψήφισμα.

Πολλοί, που εξυπηρετούν διάφορα συμφέροντα, προσπαθούν να υποτιμήσουν τη σημαντικότητα τού δημοψηφίσματος διερωτώμενοι για τον σκοπό που εξυπηρέτησε. Στην καλύτερη περίπτωση πρόκειται απλά για άσκεφτους, απροβλημάτιστους και απολίτικους ανθρώπους, ενώ στη χειρότερη περίπτωση για εγκάθετους που προσπαθούν να στοχοποιήσουν συγκεκριμένα πρόσωπα και καταστάσεις. Και στις δυο περιπτώσεις πρόκειται για άκρως ανιστόρητα και επικίνδυνα άτομα. Εξάλλου, τα ίδια τα γεγονότα μίλησαν από μόνα τους. Ο κύριος εκφραστής τής αντίδρασης και τής ευθύνης για την κατολίσθηση τής χώρας τα τελευταία δέκα χρόνια -το κόμμα τής Νέας Δημοκρατίας- αναγκάσθηκε να "καθαιρέσει" τον αρχηγό του, ο οποίος, παρά την συντριπτική εκλογική ήττα τού Ιανουαρίου, δεν εννοούσε να ξεκολλήσει από την καρέκλα του. Με άλλα λόγια, το δημοψήφισμα, πέραν των άλλων, ήταν και μια νέα εκλογική αναμέτρηση για τη χώρα. Μια αναμέτρηση που έδωσε προσωπικά στον Πρωθυπουργό την εμπιστοσύνη τού 62% τού εκλογικού σώματος. Αυτό ήταν το μεγάλο μήνυμα τού δημοψηφίσματος και όταν οι υπόλοιποι σχηματισμοί συνειδητοποίησαν την παγίδα που τους είχε στήσει η κυβέρνηση, όχι απλώς πανικοβλήθηκαν, αλλά τρομοκρατήθηκαν στο μέγιστο βαθμό. Δεν ήταν καθόλου τυχαίο, εξάλλου, ότι επιστράτευσαν ΟΛΑ τα πτώματα τής μεταπολιτευτικής πολιτικής ζωής τού τόπου προκειμένου να αντισταθούν και να ποδηγετήσουν τον κόσμο για άλλη μια φορά. Πίστευαν πως θα τους επιβληθούν με την μεγαλόπρεπη και πομπώδη παρουσία τους. Πως διέθεταν τέτοιο εκτόπισμα που η παρουσία τους θα ήταν αρκετή για να μεταστρέψει το λαϊκό αίσθημα. Μέχρι και τους Γλύξμπουργκ επιστράτευσαν. Δεν είχαν όμως αντιληφθεί το μέγεθος τού λαϊκού αισθήματος, που είχε μετατραπεί σε λαϊκή αγανάκτηση. Δεν νομίζω να θυμάμαι σε όλη τη συνειδητοποιημένη πολιτική ζωή μου τέτοια ενορχηστρωμένη επίδειξη ισχύος και επίθεση από το Κατεστημένο. Ήταν τόσο συμπαγής και συντονισμένη που κάποιες στιγμές ένιωσα τρόμο. Ο κόσμος, όμως, βλέποντας για πρώτη φορά έναν πολιτικό, έναν Πρωθυπουργό, να ιδρώνει και να ματώνει "την φανέλα" του -ανεξαρτήτως αποτελέσματος, και εδώ είναι το μέγιστο σημείο καμπής που δεν εννόησε να συνειδητοποιήσει το Κατεστημένο- τού έδωσε τη στήριξη που ζήτησε και αποφάσισε να τον εμπιστευθεί και να προχωρήσει μαζί του.

Ο παλιός κόσμος υποχωρεί για να δώσει τη θέση του στον νέο. Νομοτελειακά. Τα τελευταία χρόνια κάθε τόσο, σε κάθε "κρίσιμη" στιγμή, όλοι μίλαγαν για το "τέλος τής μεταπολιτευτικής περιόδου". Αλλά τους έλειπε το κρίσιμο κομμάτι τού παζλ: η διάδοχη κατάσταση. Η κατάσταση που δεν θα έπαιρνε απλώς το χρίσμα -το "δαχτυλίδι", όπως έλεγαν οι επαΐοντες και όπως γελοιωδώς γινόταν μέχρι πρόσφατα στα κόμματα εξουσίας-, αλλά το πρόσωπο εκείνο το οποίο θα εμπιστευόταν ο κόσμος για να πάει τα πράγματα παραπέρα. Να προχωρήσει έχοντας κατά νου πάντα τα πραγματικά συμφέροντα και τις βαθιές κοινωνικές και πολιτικές ανάγκες τής χώρας και όχι το συμφέρον -οικονομικό ή στενά μικροπολιτικό- μιας περιορισμένης κυβερνώσας κάστας.

Νομίζω πως όλοι γνωρίζαμε καλά ότι δεν υπήρχε περίπτωση να αποφύγουμε τα οικονομικά μέτρα. Αφού βλέπαμε -το ζούσαμε- πως πέντε χρόνια, παρά τα "μέτρα" που διαρκώς έπαιρναν οι προηγούμενες κυβερνήσεις, τίποτα δεν είχε βελτιωθεί και όλα έδειχναν να βαίνουν προς το χειρότερο. Δεν υπήρχε καμιά προοπτική ανάκαμψης -πολύ περισσότερο "ανάπτυξης". Το σύστημα, το κατεστημένο, συνέχιζε να τρώει και να κατασπαράσσει ό,τι είχε απομείνει από το μεδούλι τής χώρας. Τα απομεινάρια της. Και ήταν αρκετά απ' ό,τι φάνηκε. Γιατί η ανεργία συνέχιζε να εκτοξεύεται, η κοινωνική πρόνοια να εκμηδενίζεται, η φτώχεια στους δρόμους και στα πάρκα να ξεχειλίζει και οι εκδηλώσεις βίας -ακόμη και μεταξύ μας για ασήμαντους λόγους και με ελάχιστες αφορμές- να πολλαπλασιάζονται. Αυτό πλέον δεν ήταν χώρα, δεν ήταν κοινωνία. Ήταν ένα ατέλειωτο θηριοτροφείο.

Και εξακολουθεί να είναι. Γιατί το θηρίο δεν παραδίδεται εύκολα, δεν υποκύπτει στα τραύματά του. Χρειάζονται επανειλημμένα και καίρια χτυπήματα για να ξεψυχήσει. Και αυτά τα χτυπήματα είναι που περιμένει ο κόσμος.

Δεν υπάρχουν σχόλια: