Τετάρτη, 20 Μαΐου 2015

Αποκάλυψη Τώρα


 

Στα νιάτα μου είδα αρκετό και εκλεκτό κινηματογράφο. Εξάλλου, εκείνες τις εποχές δεν ήταν δύσκολο να βρίσκεις αίθουσες που να προβάλλουν ταινίες υψηλής αισθητικής. Στα συχνά και μεγάλα αφιερώματα βλέπαμε μέχρι και τρεις με τέσσερις ταινίες διαδοχικά ενώ τα καλοκαίρια κάθε βράδυ μας έβρισκε σε διαφορετικό θερινό σινεμά. Κυριολεκτικά. Έχω ακόμη κρατημένα τα ατελείωτα καλοκαιρινά κινηματογραφικά ημερολόγια. Πέντε με έξι ταινίες την εβδομάδα. 

Ήμαστε, βλέπεις, νέοι και δεν είχαμε ιδιαίτερες βιοτικές ανάγκες. Ήταν και οι εποχές διαφορετικές. Πιο αργές και λιγότερο περίπλοκες. Ήταν εποχές πριν από την έλευση της Νέας Τάξης, όταν η σύνδεση με τον Παλιό Κόσμο ήταν ακόμη πολύ στενή. Όταν η ορμή και η αύρα του παρελθόντος ήταν ακόμη εδώ. Όταν τα χρώματα βάφονταν με μπογιά και οι ήχοι παράγονταν από φυσικά υλικά. Όταν η ποίηση και το διήγημα γράφονταν ακόμη σε χαρτί φερμένο από τα δάση. Όταν η φωτογραφία "καιγόταν" από το πολύ φως. Αργότερα όλα άλλαξαν με έναν τρόπο υποδόριο και ύπουλο. Επειδή, μαζί με το Καλό της επιστήμης και της τεχνολογίας της Πληροφορικής, που άνοιξε κυριολεκτικά τα μάτια του κόσμου και την Μεγάλη Αυλαία της ζωής, κατέφθασαν και μεγάλα δεινά, που ο άνθρωπος δείχνει να μην μπορεί να διαχειριστεί ακόμη. 

Όπως, ας πούμε, τα αμέτρητα μέσα που παρεμβάλλονται από το μάτι του σκηνοθέτη, όταν συλλαμβάνει και "παγώνει" τη σκηνή στη φαντασία του, μέχρι το μάτι του θεατή. Η αλλοίωση είναι τεράστια και στο τέλος η εικόνα καταντά εξωπραγματική και το τελικό αποτέλεσμα έχει μια γυαλάδα κι ένα λούστρο απάνθρωπο. Για να μην μιλήσω για το "σενάριο" και τα θέματα που θίγονται στον σύγχρονο κινηματογράφο. Δυο φράξιες. Με τον Θεό ή με τον Μαμμωνά. Και η μία πετάει πέτρες στην άλλη. Τα δυο άκρα, χωρίς ενδιάμεσα στάδια που θα καθιστούσαν την τέχνη πιο εύκαμπτη και πιο ανθρώπινη. Όπως στην πολιτική, στην κοινωνία. Στα άκρα. Άκαμπτες εποχές, άκαμπτοι άνθρωποι, άκαμπτος λόγος, άκαμπτη τέχνη. Ο νεοφιλελευθερισμός ισοπέδωσε την Τέχνη και την μετέτρεψε σε εμπόριο. Οι λίγες εξαιρέσεις απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Αρκετοί οι πραγματικά σπουδαίοι σκηνοθέτες στον κινηματογράφο. Και πολλές οι συγκλονιστικές και αποκαλυπτικές σκηνές στις ταινίες τους. Που θίγουν θέματα διαχρονικά και πανανθρώπινα. Με τρόπο απόλυτο και σχεδόν ισοπεδωτικά αληθινό. Που μιλάνε για ιστορίες που έρχονται από πολύ παλιά. Από τα σκοτεινά και ασυνείδητα βάθη της προϊστορίας. Πριν ο νους του ανθρώπου αρχίσει να ανατέλλει και να αντιλαμβάνεται τους σκοπούς και τις συνέπειες των πράξεών του. Τότε που το ένστικτο ήταν κυρίαρχο και ορμούσε χυμώντας πάνω σε άλογο, καταστρέφοντας τα πάντα στο πέρασμά του και σπέρνοντας τον πανικό.

Ένας από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες του κινηματογράφου -και θεωρώ πως αυτό είναι ευρύτατα αποδεκτό- είναι ο Φράνσις Φορντ Κόπολα. Το απόσπασμα είναι από την ταινία "Αποκάλυψη Τώρα" του 1979. Μια από τις συγκλονιστικότερες δημιουργίες της έβδομης τέχνης και μια από τις τελευταίες μεγάλες ταινίες.


Οι βόμβες Ναπάλμ είναι εμπρηστικές και καταστροφικές. Έχουν το "γραμμικό" αποτέλεσμα που βλέπουμε στα φλεγόμενα χωράφια τής ανωτέρω σκηνής. Στο Βιετνάμ κυριολεκτικά διέλυσαν τους Βιετναμέζους -τις ζωές και τις περιουσίες τους.

Ο Κίλγκορ (Ρόμπερτ Ντιβάλ) είναι ο τρελαμένος Αμερικάνος στρατοκράτης, επικεφαλής της χερσαίας εισβολής. Απευθύνεται στον Λανς (Μάρτιν Σιν), τον απεσταλμένο ένστολο φονιά τού αποσκιρτήσαντος αλλόκοτου Αμερικανού Συνταγματάρχη Κουρτζ (Μάρλον Μπράντο). Ο Λανς όμως έχει πολλούς ενδοιασμούς και προσπαθεί συνεχώς να καταλάβει το "νόημα" του πολέμου. Πολλές οι αναφορές στον παρακάτω διάλογο. Πολλοί οι συμβολισμοί και οι παραπομπές. Κάθε λέξη, κάθε φράση είναι και ένα ολόκληρο κεφάλαιο της ιστορίας και του ψυχισμού του ανθρώπου.



Kilgore: Smell that? You smell that?

Lance: What?

Kilgore: Napalm, son. Nothing else in the world smells like that.

[γονατίζει]

Kilgore: I love the smell of napalm in the morning.
You know, one time we had a hill bombed, for 12 hours.
When it was all over, I walked up. We didn't find one of 'em, not one stinkin' dink body.
The smell, you know that gasoline smell, the whole hill. Smelled like..........

[μυρίζοντας τον αέρα]

.........victory.

Someday this war's gonna end...

[ξαφνικά φεύγει]



Και τι θα κάνουμε μετά χωρίς βαρβάρους...

Δεν υπάρχουν σχόλια: