Κυριακή, 23 Μαρτίου 2014

Το Δέλτα είναι γράμμα ελληνικό*






Ως Έλληνας έχω χρέος 
όχι να Διασύρω και να Διαπομπεύω 
τον εαυτό μου 
στις αγορές του κόσμου 
αλλά να Δικαιώνω 
τις φωτεινές πλευρές 
της ιστορίας μου.**




* Ίσως προέρχεται από τη γλυφή νταλτ κάποιου ανατολίτικου αλφάβητου της Μέσης Εποχής του Χαλκού, που σήμαινε "πόρτα".

**Είναι δύσκολο να γράφεις για "ελληνικό πνεύμα" σε μια εποχή στην οποία οι μισοί έχουν χαθεί μέσα στη λαίλαπα του καπιταλιστικού αμοραλισμού και οι άλλοι μισοί έχουν οχυρωθεί πίσω από αρχαίους, ένδοξους προγόνους και περασμένα μεγαλεία. Μαζί με το κεφάλαιο ξεσπαθώνουν πάλι η αρχαιολαγνεία και ο Χριστιανισμός ως αντίπαλο δέος. Και δώς του παραπομπές σε αρχαίους και μη, σε αγίους και διαβόλους.

Οι πρώτοι μισοί, αποτελώντας τη νέα γενιά που ανέτρεψε μια ακόμη ελληνική καθεστηκυία τάξη διάρκειας κάποιων δεκαετιών, έτρεχαν αφηνιασμένοι στους πρωτόγνωρους κάμπους της τρυφηλής ζωής μέχρι τη στιγμή που τα διεθνή -και ημεδαπά- γεγονότα ανέτρεψαν την πορεία τους και ανάσχεσαν με βίαιο τρόπο την ορμή τους. Ο καπιταλισμός για άλλη μια φορά δεν αστειεύτηκε. Επέδειξε τα σκληρά και βιαίως απάνθρωπα δόντια του και άρχισε να ζητάει πάλι φρέσκια σάρκα. Εκείνοι, άλλοτε βουτηγμένοι στη χλιδή και στην ελαφρότητα, σήμερα νιώθουν βουτηγμένοι στη λάσπη και στον οίκτο των "ξένων" -καθ' ότι είναι και ξενοφοβικοί -ως απαίδευτοι. Τώρα παλεύουν με στοιχειά και δαίμονες που θέλουν να καταπιούν τη χώρα, το έθνος, την εθνική περιουσία και τον προσωπικό κορβανά. Τα 'χουν εντελώς χαμένα και άγονται και φέρονται από τις επιταγές της εξουσίας και του κεφαλαίου, έχοντας μετατρέψει την ελληνική πραγματικότητα σε ελατήριο.

 Οι δεύτεροι, με μια αίσθηση loser τόσα χρόνια να κυλά σα λάδι από το κεφάλι τους μέχρι τα πόδια και να διατρέχει όλη τους την ύπαρξη -ορατή και αόρατη-, σήμερα νιώθουν και λίγο δικαιωμένοι από τις εξελίξεις. Καλαμαράδες-κοράκια δηλαδή. Με αναφορές σε αρχαία και μεταγενέστερα "φωτισμένα" πνεύματα, συγγραφείς, τραγωδούς, ποιητές και λογής-λογής λόγιους, καθώς και σε εθνικές παλιγγενεσίες και απεικονίσεις ηρώων πάνω από τους πίνακες στα σχολεία, που πολύ θα ήθελαν να λειτουργήσουν ακόμη μια φορά "κρυφά" προκειμένου να μεταλαμπαδεύσουν το "αρχαίο πνεύμα αθάνατο" στις νέες και "αμόρφωτες" γενιές. Είναι οι ίδιοι που δεν κατάφεραν να πραγματώσουν τα όνειρά τους και έριξαν το βάρος σε άλλους, υπεκφεύγοντας, επειδή δεν τολμούσαν ή δεν άντεχαν, να κοιτάξουν στα μάτια το προσωπικό τους θέμα και τη στάση ζωής που υιοθέτησαν κάποια στιγμή, μη μπορώντας να κάνουν αλλιώς. Επιδεικνύοντας χαρακτηριστική άγνοια του γεγονότος ότι σε αυτόν τον τόπο υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν πάντα οι "πολλοί" και οι "λίγοι". Νομοτελειακά.

Είναι αμφότεροι δύσκολες, μα χαρακτηριστικές, περιπτώσεις αυτού του τόπου, όπου όποιος δεν ευθυγραμμίζεται με εμάς, είναι εχθρός. Εξάλλου, έχουμε γνωστό και σεσημασμένο παρελθόν -"πας μη Έλλην βάρβαρος" έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Και φροντίζουμε να τους δικαιώνουμε πιστά και απόλυτα. Μόνο που το κάνουμε ο καθένας από το δικό του πόστο και τη δική του οπτική. Για τη δική "του" Ελλάδα. ("Για ποια Ελλάδα, ρε γαμώτο;", όπως πολύ εύστοχα -και ίσως ασυνείδητα- αναφωνούσαν κάποιοι κάποτε. Ακόμη και ο πολυδοξασμένος και βαθυστόχαστος Νίκος Καζαντζάκης, ζαλισμένος υπαρξιακά από τα προσωπικά του θέματα, προφανώς σε μια στιγμή έκρηξης, έφτασε να γράψει "Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες εγώ -εγώ μονάχος μου θα σώσω τον κόσμο. Αν χαθεί, εγώ θα φταίω". Τέτοια μεγαλομανία δηλαδή.)

Ξεχνάμε. Ή παραβλέπουμε. Ή δεν καταλάβαμε ποτέ. Ότι ΑΥΤΟ ακριβώς είναι το χαρακτηριστικό του ελληνικού πνεύματος. Να συγκρούεται συνεχώς με τον εαυτό του. Να διαθέτει ανά πάσα στιγμή αυτή τη δισυπόστατη φύση. Εξακολουθούμε, μετά από διαδρομή τόσων δεκάδων αιώνων, να μην το αποδεχόμαστε -και να συγκρουόμαστε ουσιαστικά με τον εαυτό μας. Η μία πλευρά δεν μπορεί να κάνει δίχως την άλλη. Είναι συνυφασμένες. Αν εξαφανιζόταν, χανόταν, η μία, αυτόματα θα χανόταν και η άλλη. Κάτι σαν τη Σπάρτη και την Αθήνα δηλαδή. Τους Πράσινους και τους Βένετους. Η ιστορία συνεχίζεται και -είναι γραφτό φαίνεται- να μην διδάσκει. Ακριβώς για να συνεχίσει ίσως να υπάρχει και να γράφεται. Επειδή, αν γινόταν αλλιώς, ίσως να είχε σταματήσει, αφού θα ήταν εκτός της "φύσης" του "ελληνικού πνεύματος".

Όχι, δεν πρόκειται για καθαρά θεωρητικό λόγο και έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα. Δεν πρόκειται για μια ακόμη βολεμένη άποψη και θέση εκ του ασφαλούς. Είμαι ένας άνθρωπος που έζησε και ζει στο κέντρο των εξελίξεων, πολλές φορές ριψοκίνδυνα, και έχει πληγεί κι αυτός σε πολλά επίπεδα από τον αδυσώπητο καπιταλιστικό οδοστρωτήρα. Και πλέον "αυτοσχεδιάζει", ή επανασχεδιάζει, τη ζωή για άλλη μια φορά. Δεν πρόκειται για αμπελοφιλοσοφίες. Πρόκειται για την προσπάθεια να δούμε στα βάθη της ψυχής μας. Της εθνικής ψυχής -ή, καλύτερα, της "γλωσσικής" ψυχής μας. Αφού "Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου...". Τίποτε άλλο. 

Προχωράμε και δεν μπορούμε -ή δεν θέλουμε;- να το καταλάβουμε. 

video 
Βορειοηπειρώτικο μοιρολόι - Πετρολούκας Χαλκιάς
Από τον δίσκο "Δρόμοι της ψυχής" (1995)