Πέμπτη, 19 Δεκεμβρίου 2013

Φυσική και Μεταφυσική


Δεν πίστευα πως θα προλάβω τις εξελίξεις στα χρόνια μου. Θεωρούσα πως θα αργήσουν πολύ -στην μεθεπόμενη ίσως γενιά- και όλα θα παρέμεναν σκεπασμένα με το πέπλο της συντήρησης. Έμοιαζαν τόσο μακρινά όλα όσα μέχρι πρόσφατα πίστευα πως σχετίζονται άμεσα με μηχανιστικές διαδικασίες. Ζητήματα όχι μόνο επιστημονικού αλλά -κυρίως- ανθρωπιστικού, κοινωνικού, πολιτικού και θεολογικού περιεχομένου. Έξω στην κοινωνία τα θέματα αυτά αντιμετωπίζονταν πάντα με δυσπιστία.  Όσο για τους "μορφωμένους" και τους λόγιους; Με περιφρόνηση και απαξίωση. Τα θεωρούσαν πάντα "μεταφυσικά".

Τα συζητούσαμε αυστηρά μεταξύ μας. Αδύνατον να τολμήσεις να θέσεις τέτοια θέματα σε τετράγωνους και στεγνούς ανθρώπους με παρωπίδες. Θα έχανες τον καιρό σου και θα απολάμβανες τη χλεύη τους. Ξέρεις, αυτήν την αδιόρατη ειρωνεία των "μορφωμένων", που, έχοντας κατεβάσει βιβλιοθήκες, θεωρούν αποδεκτό μόνο ό,τι γράφουν τα βιβλία. Πώς να αφήσουν χώρο στη φαντασία και στην εικασία να οραματιστεί το μέλλον; "Το 'μάτι' -η βασκανία- ενεργειακό θέμα; Τι είναι αυτά τα πράγματα; Μήπως θα μας μιλήσετε και για τον Θεό σε λίγο;" Ναι, θα σας μιλήσουμε. Ακόμη και για την περίφημη ανάσταση-ανάληψή του. Που είναι αρκετά πιθανό να έγινε, αλλά όχι να φτάσουμε να λατρεύουμε κιόλας το γεγονός. Δεν υφίσταται κανένα θεολογικό θέμα από πίσω. Πουθενά δεν υφίσταται. Λες και είμαστε οι ιθαγενείς μπροστά στον Κορτέζ και τα λίγα φανταχτερά καθρεφτάκια που μας πετάνε, εμείς τα κάνουμε εικονίσματα. ΟΚ. Αυτά τα πράγματα, αυτές οι προσεγγίσεις άντεξαν και λειτούργησαν σε έναν κόσμο που ζούσε και προχωρούσε με βάση την Ευκλείδεια Γεωμετρία και την Νευτώνεια Μηχανική. Όχι όμως με βάση τη Σχετικότητα και την Κβαντομηχανική... Μα, πώς να βρούνε περιθώρια για άλλου τύπου προσέγγιση; Αυτοί οι άνθρωποι είναι σαν τον περίφημο άπιστο Θωμά. Μόνο ό,τι βλέπουν υπάρχει. Τέλος πάντων, νομίζω πως αρχίζουν κι αυτοί πια να μπαίνουν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας ως συντηρητικοί, με έλλειψη ευελιξίας και οραμάτων. Η Σύγχρονη Φυσική -και μαζί μ' αυτή η ίδια η ζωή- τους ξεπερνά.

Βέβαια, το τεράστιο ερώτημα που τίθεται πλέον απροκάλυπτα είναι γιατί η σύγχρονη Φυσική δεν βρήκε έδαφος να ανθίσει και να διαδοθεί ευρύτατα μέσα στα ελληνικά πανεπιστήμια. Τα κυκλώματα της συντήρησης είναι γνωστά σε όσους πέρασαν από τις αίθουσές τους. Η καθεστωτική αντίληψη των καθηγητών της έδρας, που παρέχουν μάλιστα και το σύγγραμμά τους στους φοιτητές -ως αδιαμφισβήτητη απόδειξη και επικύρωση της "σοφίας" και του αλάθητου που κατέχουν-, γίνεται η ταφόπλακα για κάθε είδους εξέλιξη. Όπως ακούγεται στο βίντεο, η Θεωρία της Σχετικότητας στον 21ο αιώνα αποτελεί μάθημα επιλογής στο αναλυτικό πρόγραμμα του Φυσικού Τμήματος. Σημειωτέον ότι η θεωρία αυτή διατυπώθηκε και έγινε αποδεκτή πριν από περισσότερα από 100 χρόνια...

Ευτυχώς τα βήματα της Φυσικής, αυτής της αποκαλυπτικής και σωτήριας επιστήμης, ήταν τεράστια τα τελευταία χρόνια. Ο καθηγητής τα αναλύει διεξοδικά και δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης -εκτός μόνο από την περίπτωση δογματικών ατόμων, οπότε, ό,τι και να πούμε για αυτούς, είναι άτοπο.

Στο πανεπιστήμιο δεν γινόταν καμία διάκριση ανάμεσα στον συμβατικό χρόνο t του νευτώνειου χώρου και της Ευκλείδειας Γεωμετρίας από τη μια και της τέταρτης διάστασης από την άλλη, εκείνης που τα εγχειρίδια ονόμαζαν ακόμη "χρόνο". Τραγικό λάθος όταν διδάσκεις εκκολαπτόμενους επιστήμονες και μάλιστα φυσικούς. Εγώ, στα χρόνια της φοίτησής μου, δεν θυμάμαι καμιά κάθετη διάκριση ανάμεσα στα δυο μεγέθη. Δεν ξέρω πόση ευθύνη μπορεί να είχαν οι κάτοχοι των εδρών και συγγραφείς των εγχειριδίων της Γενικής Φυσικής, αλλά πολλά ακούγονταν. Η διαρκής επιδίωξη της καθηγεσίας και των κατόχων νευραλγικών διοικητικών θέσεων στο Τμήμα ήταν εξόχως εμφανής. Βρώμα η δουλειά. Όχι, ποτέ δεν μου δημιούργησαν το αίσθημα της εμπιστοσύνης αρκετοί διδάσκοντες -οι περισσότεροι θα 'λεγα. Και όλα ήταν τόσο πεπαλαιωμένα, απαρχαιωμένα, εκεί μέσα. Δεν μιλάω φυσικά για τα κτήρια. Σε τελική ανάλυση, το κτήριο του Χημείου είναι κάτι σαν ιστορικό μνημείο πια στο κέντρο της πόλης. Μην ξεχνάμε πως το κτήριο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης χρονολογείται από το 1000-1100. Τα μυαλά είναι που παλιώνουν και όχι τα κτήρια. Μετά απ' όλα αυτά (και τόσα άλλα) να μην ζητάμε δίκια από την "τρόικα", όταν θα υποβαθμίσει τα ελληνικά τμήματα Φυσικής. Τα υποβαθμίζει πρώτα η ίδια η Ελλάδα.

Ακολουθεί διάλεξη του Μάνου Δανέζη, Επίκουρου Καθηγητή Αστροφυσικής στο Φυσικό Τμήμα της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών (και πάλαι ποτέ καθηγητή μου στο μάθημα της Αστροφυσικής).

ΜΕΡΟΣ Α'

ΜΕΡΟΣ Β'

ΜΕΡΟΣ Γ'

ΜΕΡΟΣ Δ'

Δεν υπάρχουν σχόλια: