Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2013

Μάνος Χατζιδάκις - Ο Οδοιπόρος, το Μεθυσμένο Κορίτσι και ο Αλκιβιάδης


Κύκλος τραγουδιών με θεατρική μορφή, σε κείμενα και στίχους του Μάνου Ελευθερίου (α΄πλευρά) και του συνθέτη (β' πλευρά) για δύο γυναικείες φωνές, δύο ανδρικές, μικρή ορχήστρα, χορευτές και ηθοποιούς. Η πρώτη δημόσια παρουσίαση του έργου έγινε στο Πολύτροπο της Πλάκας, στις 13 Δεκεμβρίου του 1973.

Ο Μάνος Χατζιδάκις γράφει για το έργο:
"Ο Οδοιπόρος περπατάει αδιάκοπα νύχτα και μέρα. Προσπαθεί να μη θυμάται και να μη βλέπει γύρω του. Ξάφνου σε κάποιαν ερημιά συναντάει το Μεθυσμένο Κορίτσι να κλαίει ολομόναχο. Το πλησιάζει και πάει να το χαϊδέψει, μα εκείνο ευθύς βγάζει από τον κόρφο του ένα μαχαίρι και σαν αστραπή του κόβει το κεφάλι. Πέφτοντας καταγής το σώμα του Οδοιπόρου, μεταμορφώνεται και γίνεται ο Αλκιβιάδης. Κι από τη στιγμή εκείνη ο Αλκιβιάδης ψάχνει μέσα του να βρει τον Οδοιπόρο. Το Μεθυσμένο Κορίτσι βυθίζεται σ' ένα πηγάδι για να ενωθεί με το είδωλο ή του Οδοιπόρου ή του Αλκιβιάδη -αυτό ποτέ δεν θα το μάθει. Και ο Οδοιπόρος αδιάκοπα θα τριγυρνά μέσα στο σώμα του Αλκιβιάδη και μέσα στα οράματα του βυθισμένου Κοριτσιού".

Το έργο:
A. Ο ΟΔΟΙΠΟΡΟΣ 
[Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου. Ερμηνεία: Μαρία Κατήρα, Γιάννης Δημητράς]
1. Ο Οδοιπόρος
2. Η μπαλάντα του Οδοιπόρου
3. Τα σπασμένα ποδήλατα
4. Στα νερά του Ιορδάνη
5. Κρίση
6. Το αίνιγμα
 

Β. ΤΟ ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΟΡΙΤΣΙ και Ο ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ 
[Στίχοι: Μάνος Χατζιδάκις. Ερμηνεία: Ευτύχιος Χατζηττοφής, Φερενίκη Βαλαρή, Εύα Καναβαράκη]
7. Το Μεθυσμένο Κορίτσι
8. Επέτειος
9. Ο Αλκιβιάδης
10. Ο τρελός κόσμος
11. Οράματα
12. Ο φόβος

Τα αφηγηματικά μέρη ερμηνεύει η Ελένη Μανιάτη.


Δεν μπορώ να αρνηθώ πως πρόκειται για το πιο αγαπημένο μου έργο του Μ.Χ. Αν και ποτέ δεν αγόρασα το δίσκο, έτυχε από πολύ νωρίς να τον ακούσω από φίλους και να έχω όλα τα χρόνια στη βιβλιοθήκη μου μια κασέτα ηχογραφημένη από το ράδιο. Αργότερα, δεν θέλησα να τον αγοράσω ποτέ. Λες και θα χάλαγε η μαγεία εκείνης της τραχιάς και πρωτόγονης ηχογράφησης με τα παράσιτα και τις παρεμβάσεις των εκφωνητών. Τον έμαθα και τον συνήθισα -τον αποστήθισα- σαν ένα οδοιπορικό κι αυτόν. Όταν ήλθε στη ζωή μας το Διαδίκτυο, το έργο έφτασε πλέον στα χέρια μου σε ψηφιακή μορφή και έτσι παραμένει από τότε. Ο μύθος είναι συγκλονιστικός και αποκαλυπτικός της ζωής. Ο Οδοιπόρος, το
Κορίτσι, ο Αλκιβιάδης. Ο άνδρας, η γυναίκα, η μητέρα, η ομοφυλοφιλία, η ανάγκη των δυο φύλων για γονιμοποιό ένωση, η αρχαία κληρονομιά, η ευχή, ο λαβύρινθος, οι ψευδαισθήσεις, η απώλεια, η ζωή και ο θάνατος. Η κατάρρευση της αυτο-λατρείας που χαρακτήριζε τον Υπεράνθρωπο εκείνου του απερίγραπτου Νίτσε... Υπάρχουν όλα. Τόσο αξεδιάλυτα μπλεγμένα μεταξύ τους ώστε κάποιες στιγμές κυριολεκτικά χάνεσαι στους δαιδάλους και στους ελιγμούς του μύθου της ζωής. Όπως συμβαίνει και στην ίδια τη ζωή.

Ο μεγάλος Μάνος Ελευθερίου αναρριχάται μάλλον στην κορυφαία κατ' εμέ -στο σύνολό της- προσφορά του στην ποίηση της ελληνικής στιχουργικής, με την Μπαλάντα του Οδοιπόρου κορωνίδα της σισύφειας πορείας του Ανθρώπου στη γη.    

Στο σύνδεσμο που ακολουθεί υπάρχει μια όμορφη και γλαφυρότατη περιγραφή της πρεμιέρας του έργου από έναν αυτόπτη και αυτήκοο μάρτυρα εκείνης της βραδιάς στην Πλάκα

 
 

Η μπαλάντα του Οδοιπόρου
(Μάνος Ελευθερίου)

Βλέπω πλήθος κόσμο να κυλά
μα ψυχή δεν μου χαμογελά
Στα κρεβάτια τ’ άρρωστα παιδιά
και στα δέντρα ξερά τα κλαδιά

Την αγάπη πέταξα σ’ ένα βυθό
και το φόβο μου έστρωσα να κοιμηθώ
Βρίσκω τάφους κι έναν κόσμο που δεν πονά
Όπου πάω κι ένα λάθος με τυραννά

Ποιος προφήτης τώρα θ’ ακουστεί
σα φωνή σε στέρνα κλειστή;
Σ’ έναν κόσμο άδειο κι ορφανό
ποια κραυγή απ’ τον ουρανό;

Τα πουλιά παράτησα στις ερημιές
και το φως σπατάλησα στις γειτονιές
Δεν τον θέλω και φοβάμαι το γυρισμό
Δες ποιος είμαι, πού πηγαίνω -για το χαμό

Δεν υπάρχουν σχόλια: