Τρίτη, 9 Απριλίου 2013

Ελλάδα, η χώρα των παραισθήσεων


Μια ζωή τις ευθύνες στους άλλους. Ακόμη και στα χρόνια της μεγάλης ανοησίας, όταν ο καθένας μπορούσε να είναι και να αυτοανακηρύσσεται αυτό που δήλωνε, τότε που το πεντοχίλιαρο είχε αντικαταστήσει τη σημαία του έθνους και τα σκυλάδικα τον εθνικό ύμνο, η μιζέρια σε αυτή τη χώρα ήταν το κύριο χαρακτηριστικό. Η γκρίνια και το ανικανοποίητο. Ο φθόνος και η μικρή καρδιά που δεν μπορούσε ποτέ να δει δυο βήματα πέρα από τα στενά της όρια. Άθλιος λαός και γελοίες παρανοήσεις. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Αφορμή ήταν το τρίτο ταξίδι μου στην Τουρκία. Το πρώτο έγινε πριν από δέκα χρόνια, πολύ μακριά από την οικονομική κρίση, όταν η Ελλάδα κέρδιζε μπακιρένια υπνωτιστικά κύπελλα και διοργάνωνε αμύθητα δαπανηρούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Το δεύτερο ήταν όταν πλέον τα πράγματα εδώ είχαν αρχίσει να δείχνουν τα δόντια τους απειλητικά -πριν από τρία χρόνια. Ας δούμε όμως πρώτα τα του οίκου μας και στη συνέχεια θα περάσουμε στο αντίπαλο δέος.

Φρου-φρου κι αρώματα, περασμένα μεγαλεία καθώς και αβάσιμες ελπίδες και προοπτικές ενός καλύτερου αύριο. Οι έλληνες (συνειδητά χωρίς κεφαλαίο γράμμα Ε), χαμένοι και υπνωτισμένοι μέσα σε μια θάλασσα υπεραξίας στην οποία κολυμπούσαν από χρόνια, κάποια στιγμή θεώρησαν πως είχε έλθει η ώρα της εθνικής ανάτασης και της εθνικής παλιγγενεσίας. Η Ελλάδα των δυο ηπείρων και των πέντε θαλασσών ήταν έτοιμη να διεκδικήσει σε λίγο και πάλι την ύπαρξη της Μεγάλης Ιδέας. Παρασυρμένη από ματαιόδοξους και διεφθερμένους ηγέτες, η χώρα ταξίδευε στον ωκεανό χωρίς πανιά, έρμαιο στα πρώτα κύματα και στον ορμητικό άνεμο. Τι άλλο θα βλέπαμε πια... Όλοι μιλούσαν για το ελληνικό θαύμα, που τα καταφέρνει όλα την τελευταία στιγμή και "αφήνει άφωνους" τους υπόλοιπους λαούς. Δεν σκέφτονταν όμως πως όλα είναι δυνατό να διεκπεραιωθούν την τελευταία στιγμή από κάθε λαό αρκεί να υπάρξουν οι κατάλληλες μίζες, χρεώσεις και υπόγειες διαπλοκές. Δηλαδή τι νόμισαν οι έλληνες; Ότι πέτυχαν το θαύμα; Ότι κανείς άλλος λαός δεν θα μπορούσε να πετύχει αυτό το ακατόρθωτο έργο; Αστεία πράγματα. Με έναν ανεξάντλητο πακτωλό ανεξέλεγκτων κεφαλαίων ο ναός γκρεμίζεται και ξαναχτίζεται σε τρεις μέρες. Αλλά, δυστυχώς, ακόμη και αυτό βαφτίστηκε εθνικό επίτευγμα. Πλήρης απουσία επαφής με την πραγματικότητα. Απόλυτη υπερεκτίμηση των δεδομένων, τα οποία μάλιστα αμφιβάλλω αν οι έλληνες τα αντιληφθηκαν έστω και μια φορά σε όλο τους το εύρος.

Στενά μυαλά που δεν μπόρεσαν να κοιτάξουν ποτέ πέρα από το παράθυρό τους, από τη μικρή και στενόχωρη ιδιοκτησία τους. Από τον ανυποχώρητο εθνικισμό τους και τη συμπλεγματική ερμηνεία της ιστορίας και των φαινομένων.

Σε αυτή τη χώρα όλα τα δεινά προέρχονταν από τους άλλους. Ποτέ δεν ευθύνονταν οι έλληνες. Αυτοί ήταν πάντοτε άμεμπτοι και διέθεταν το αλάθητο. Δεν έμαθαν -αλλά και δεν άντεχαν ποτέ- να κοιτάξουν μέσα τους και να σταθούν απέναντι στον καθρέφτη γυμνοί. Μια διαρκής Αποκριά. Ένας περιφερόμενος καρνάβαλος στην ιστορία του σύγχρονου κόσμου.
  
Το αστείο είναι πως για τους Τούρκους οι έλληνες δεν αντιπροσωπεύουν τίποτα παραπάνω από ένα μυρμήγκι. Φυσικά και δεν τους υπολογίζουν ως "απειλή". Θα ήταν αστείο άλλωστε, έχοντας μια τόσο πολυπληθή, πλούσια και ισχυρή χώρα. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να δημιουργήσουν ένα απαραίτητο εφαλτήριο για την ένταξή τους στην Ευρώπη. Αυτό είναι το όραμα του ικανότατου ηγετικού διδύμου της χώρας. Του Ερντογάν και του Νταβούτογλου. Δυο τετραπέρατων πολιτικών με μακρόπνοες βλέψεις και σχέδια. Όνειρό τους η ολοκλήρωση του έργου του Μουσταφά Κεμάλ. Εκείνος άρχισε τη μεγάλη μεταρρύθμιση, ξεκινώντας την αλλαγή από το αλφάβητο -τι μεγαλειώδης, παράτολμη και γενναία πράξη- και συνεχίζοντας με την απαλλαγή της Τουρκίας από τα σουλτανικά μιάσματα. Σήμερα, οι δυο σύγχρονοι πολιτικοί του διάδοχοι επιδιώκουν κάτι εξίσου παράτολμο. Αφού εκκαθάρισαν τη χώρα από τα στρατιωτικά δικτατορικά υπολείμματα, επιδιώκουν την ένταξη στην Ευρώπη αλλά και την πρωτοκαθεδρία στον μουσουλμανικό κόσμο της ευρύτερης ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου. Ένα δύσκολο εγχείρημα ευαίσθητων ισορροπιών μιας και εμπλέκονται βαθιά αντίρροπες δυνάμεις που λειτουργούν ως διελκυστίνδα στα σπλάχνα της χώρας. Πρόκειται όμως για ταχυδακτυλουργούς της πολιτικής τέχνης και σπάνιους ηγέτες.

Λειτουργώντας ως γνήσια υπερδύναμη, η Τουρκία ασκεί την επιρροή και την ισχύ της σε όλη την περιοχή είτε μέσω στρατιωτικών είτε μέσω πολιτικών ατραπών. Εκεί εντάσσονται και οι παρενοχλήσεις των ελληνικών δυνάμεων στο Αιγαίο αλλά και οι πλεύσεις κοντά στα ελληνικά παράλια -πάντα όμως σε διεθνή ύδατα κι ας βρίσκονται αυτά απέναντι από τη Ραφήνα. Το Αιγαίο δεν είναι μια κλειστή λίμνη. Είναι διεθνής θάλασσα. Ούτε είμαστε η μόνη χώρα προς την οποία η Τουρκία εμφανίζει την επεκτατική της πλευρά. Το ίδιο γίνεται και με τη Συρία, το Ισραήλ και την περιοχή των Κούρδων. Αυτά όμως οι έλληνες τα ξεχνάνε και θέλουν να πιστεύουν ότι είναι τα μοναδικά της θύματα.

Οι δυο Τούρκοι πολιτικοί έχουν στα χέρια τους έναν λαό που έχει αντιληφθεί ότι η δουλειά, η αφοσίωση, η πίστη στο έργο, ο σεβασμός στον συνάνθρωπο αλλά και η μόρφωση αποτελούν ισχυρά διαβατήρια για την πρόοδο του κράτους. Βέβαια, δεν ξεχνάμε πως η θρησκεία τους προσφέρει μια ακλόνητη πνευματική, κοσμική και υπαρξιακή κοσμοθεωρία, που εμπεδώνει μέσα στα άτομα σταθερές αξίες. Τους κρατά ενωμένους και δεμένους μεταξύ τους τόσο συναισθηματικά όσο και ηθικά. Με λίγα λόγια, είναι αυθόρμητοι, δεν υποκρίνονται. Η συμπεριφορά τους δεν είναι αποτέλεσμα δεύτερων σκέψεων, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν έχουν επίγνωση των ευεργετικών αποτελεσμάτων αυτής της συμπεριφοράς, που ταυτόχρονα την εφαρμόζουν και συνειδητά.

Δεν υποτιμάται επίσης το γεγονός πως πρόκειται για μια αχανή χώρα με πολύ μεγάλο πληθυσμό, γεγονός που δημιουργεί μια τεράστια αγορά με μεγάλες προοπτικές. Φυσικά και στα βάθη της Ανατολίας υπάρχει μεγάλη φτώχεια και ανέχεια, αλλά όλα αυτά δεν αποτελούν αιτία ανάσχεσης ή αποθάρρυνσης του προγράμματος εξέλιξης της χώρας. Όλοι πιστεύουν ότι μπορούν να επιτύχουν και ότι αξίζουν ένα καλύτερο αύριο, που θεωρούν αναπόφευκτο πως θα έλθει. Προσπαθούν όλοι, με τα δικά του μέσα ο καθένας, και συμβάλλουν στη γενικότερη προσπάθεια.

Σε αυτά τα πλαίσια εντάσσεται και η επιδίωξη της Τουρκίας να καρπωθεί φυσικό πλούτο, να δημιουργεί πυρήνες της στα γύρω κράτη και να εμφανίζεται ως εγγυήτρια δύναμη σε κάθε διένεξη που προκύπτει στην περιοχή. Όπως έγινε στην περίπτωση της Αιγύπτου, με τον Νταβούτογλου να είναι ο πρώτος υπουργός ξένης χώρας που επισκέφθηκε το Κάιρο μετά την ανατροπή Μουμπάρακ και την εγκαθίδρυση του νέου καθεστώτος. Ο κόσμος το πληροφορήθηκε σχεδόν κατόπιν εορτής και η επίσκεψη αναφέρθηκε στα μέσα ενημέρωσης σε αόριστο χρόνο. Ο ενεστώτας είχε γίνει καπνός, δεν ανταποκρινόταν πλέον σε πραγματικό χρόνο. Για άλλη μια φορά η Τουρκία είχε τρέξει γρηγορότερα από τους άλλους -και από το χρόνο. "Ύπουλες επιδιώξεις"; Μάλλον πρόκειται για έκτακτη εξωτερική πολιτική. Μια πολιτική που οι ημεδαποί άρχοντες δεν διανοούνται αλλά και δεν τολμούν να ακολουθήσουν.

Στη δυτική πλευρά του Αιγαίου κατοικεί ένας λαός κομπλεξικός και υποτακτικός, που θεωρεί όμως πως η ανθρωπότητα του οφείλει εσαεί σεβασμό και τιμές επειδή οι αρχαίοι κάτοικοι της χώρας του έθεσαν τις βάσεις της μελλοντικής εξέλιξης του κόσμου στις επιστήμες, στη φιλοσοφία, στις τέχνες, στο πολιτεύεσθαι. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως όλα εκείνα τα επιτεύγματα είναι μια τεράστια παρακαταθήκη και κληρονομιά, που όμως δεν αποτελεί κτήμα κανενός άλλου παρά ολόκληρης της ανθρωπότητας. Και σίγουρα δεν γράφουν GR στο οπισθόφυλλό τους... Ας μην μιλήσουμε για την καθαρότητα της φυλής για την οποία κόπτονται οι έλληνες. Μόνο οι Αρειανοί δεν πέρασαν απο αυτά τα χώματα για να έχουμε επιμειξίες και με αυτούς. Όλοι οι υπόλοιποι μας κέντρωσαν με τα γονίδια και τα κληρονομικά χαρακτηριστικά τους. Αποτέλεσμα χιλιάδων διασταυρώσεων είναι ο σημερινός έλληνας που κατοικεί αυτή τη χώρα. Επειδή όμως οι πρώτες επιστημονικές, φιλοσοφικές, πολιτικές, καλλιτεχνικές, κλπ. έννοιες διατυπώθηκαν στη γλώσσα του, διατηρήθηκαν ως μαγιά στο πέρασμα των χρόνων, ενώ αυτό που τις εδραίωσε στη συνείδηση και στη γνώση του κόσμου ήταν η βαρύτητα της πρωτοτυπίας τους. Διόλου άσχετο με τη διατήρηση ενός αναλλοίωτου άξονα στην ελληνική γλώσσα στο διάβα των αιώνων. 

Όλα αυτά δεν μειώνουν στο ελάχιστο τα άξια πνεύματα που γέννησε αυτός ο τόπος. Τα φωτεινά μυαλά που οδήγησαν -έστω και προσωρινά, πριν εξοστρακισθούν, εξορισθούν ή δολοφονηθούν από τους ομοεθνείς τους...- αυτή τη χώρα σε υψηλότερα επίπεδα. Ανθρώπους που δεν κέρδισαν βραβεία Νόμπελ επειδή δεν ήταν μασόνοι, αλλά κέρδισαν τις καρδιές, τις ψυχές και, τελικά, την αθανασία μέσα από το εκτυφλωτικό έργο τους. Ανθρώπους που έλαμψαν σαν διάττοντες, αφού τις περισσότερες φορές η ίδια η χώρα "έτρωγε τα παιδιά της". Ήταν οι εξαιρέσεις που επιβεβαίωναν τον κανόνα. Σωκράτης, Αριστείδης, Θεμιστοκλής, Καποδίστριας, Κολοκοτρώνης, Άρης, Καζαντζάκης, Λαμπράκης, Παναγούλης, Πέτρουλας, και τόσοι άλλοι, αυτόχειρες ή μη.

Δεν ξέρω -και δεν με ενδιαφέρει- αν η Ελλάδα είναι παρελθόν, πάντως η Τουρκία είναι σίγουρα το μέλλον.

Δεν υπάρχουν σχόλια: