Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2019

John Lennon - God


God is a concept
by which we measure our pain
I'll say it again
God is a concept
by which we measure our pain, 
yeah, pain, yeah.

Αυτός είναι ο πληρέστερος ορισμός της έννοιας του "Θεού". Τον άκουσα όταν ήμουν ακόμη δέκα εννιά χρονών. Πέρασαν τόσα χρόνια από τότε και, αν και έχω διαβάσει πολλά βιβλία πολλών φιλοσόφων, στοχαστών, θεωρητικών, θεολόγων, θεολογουμένων ή θεολογιζόντων -και πάει λέγοντας-, δεν συνάντησα ποτέ έναν πιο ολοκληρωμένο ορισμό. Και βαθύ. Τόσο βαθύ, όσο βαθιά είναι και η ανθρώπινη ύπαρξη στα σκοτεινότερα σκοτάδια της. Επειδή ο "Θεός" επινοήθηκε για την ώρα του Φόβου και όχι του Οργασμού. Στον φόβο τον θέλουμε προστάτη και φύλακα, ενώ στον οργασμό τον επικαλούμαστε ως ίσοι και ισοδύναμοί του -αφού εκείνη ακριβώς τη στιγμή -εν δυνάμει- δημιουργούμε ζωή.

Ο σπουδαίος John Lennon δεν σταμάτησε εκεί. Δεν προέταξε μόνο την "άρνησή" του προς την ύπαρξη ενός "Θεού". Προχώρησε δίνοντας την δική του κοσμοθεωρία περί του τι είναι Ζωή και Ύπαρξη. Και μεγαλούργησε μέσα στο Χάος:

I don't believe in magic
I don't believe in I-Ching
I don't believe in Bible
I don't believe in tarot
I don't believe in Hitler
I don't believe in Jesus
I don't believe in Kennedy
I don't believe in Buddha
I don't believe in mantra
I don't believe in Gita
I don't believe in yoga
I don't believe in kings
I don't believe in Elvis
I don't believe in Zimmerman
I don't believe in the Beatles

I just believe in me
Yoko and me
And that's reality

The dream is over
What can I say?
The dream is over
Yesterday
I was the dream weaver
But now I'm reborn
I was the Walrus
But now I'm John
And so, dear friends,
You just have to carry on
The dream is over

Είπαν κι έγραψαν πολλά για το μανιφέστο του. Αυτά ο Lennon τα είπε το 1970. Από τότε έχει περάσει -μέχρι αυτή τη στιγμή που γράφω εγώ- μισός αιώνας. Όρθωσε την αλήθεια του απέναντι σε ολόκληρο το Κατεστημένο και σε όλα τα υπάρχοντα συστήματα -που παραμένουν ακριβώς τα ίδια από τότε που εμφανίστηκε ο άνθρωπος στη Γη.

Τους ενοχλούσε αφόρητα. Ήταν επικίνδυνος. Ήταν επαναστάτης και ο κόσμος έδειχνε να ενστερνίζεται ολοένα και περισσότερο τις ιδέες του. Τον λύτρωνε από τα φράγματα που το Κατεστημένο συνέχιζε να διατηρεί.

Αρχικά του στέρησαν το διαβατήριο και την είσοδο στις ΗΠΑ, τον ναό του σύγχρονου κόσμου. Μετά όμως την παγκόσμια κατακραυγή, αυτό αναιρέθηκε και οι Lennon-Ono μπόρεσαν να ζήσουν στο σπίτι τους στην Νέα Υόρκη.

Το Σύστημα βρήκε φυσικά τον τρόπο να απαλλαγεί οριστικά από τον επικίνδυνο John Lennon. Ο τρόπος ήταν παμπάλαιος και χιλιάδες φορές δοκιμασμένος. Και δεν θα ήταν ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά: Σαλβαδόρ Αλιέντε, Τσε Γκουεβάρα, Τζον και Ρόμπερτ Κένεντι, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Μάλκολμ Χ, Μαχάτμα Γκάντι, Ίντιρα Γκάντι, Ούγκο Τσάβεζ και τόσοι άλλοι.

Τον δολοφόνησαν εν ψυχρώ. Έξω απ' το σπίτι του. Έχει κι αυτό την σημειολογία του.

Κι έτσι ο John Lennon ειδωλοποιήθηκε και έγινε κονκάρδα. Το Imagine -μόνο αυτό- τραγουδιέται σε σχολικές γιορτές, σε νεκρώσιμες ακολουθίες, σε πάρτι -ακόμη και σε ανθεστήρια.

Ήταν πλέον ακίνδυνος.

Κυριακή, 24 Φεβρουαρίου 2019

Τα πλέον πολυακουσμένα έργα στη ζωή μου


1. Vangelis - L' Apocalypse des Animaux
Είναι το έργο που έχω ακούσει περισσότερο από καθετί άλλο σε όλη μου την ζωή. Και γι' αυτό ευθύνεται η τελευταία δουλειά μου, στη διάρκεια της οποίας, εδώ και κοντά είκοσι χρόνια, το ακούω τουλάχιστον τρεις-τέσσερις φορές κάθε μέρα ολόκληρο. Αλλά και πριν από αυτά τα είκοσι χρόνια, το άκουγα μαγεμένος από τη στιγμή που το ανακάλυψα. Πρέπει να ήμουν λίγο πάνω από είκοσι χρονών.


2. Erik Satie - Pascal Roge
Όπως και το έργο του Βαγγέλη Παπαθανασίου, έτσι κι αυτό με ακολουθεί όλα τα χρόνια της δουλειάς. Χωρίς να είναι "έργο" με την κλασική έννοια και φόρμα του όρου, η μουσική του Satie είναι μουσικές ασκήσεις -τόσο όμορφες όμως που καταφέρνουν να υπάρχουν αυτόνομες και πλήρεις. Σε αυτήν την έκδοση. Με αυτόν τον πιανίστα.


3. Jean Michel Jarre - Equinoxe
Τα δυο αυτά έργα του J.M. Jarre είναι δίδυμα. Είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Το ένα αποτελεί συνέχεια του άλλου -χωρίς να μπορείς να αποφασίσεις ποιο είναι πρώτο και ποιο δεύτερο. Ίσως το Equinoxe να είναι λίγο πιο εξελιγμένο μουσικά και πιο προοδευτικό. Τα άκουσα από νωρίς, ήδη από τα τέλη του '70. Από την πρώτη στιγμή μαγεύτηκα. Πρώτα άκουσα το Oxygene και μετά από πολύ λίγο καιρό το Equinoxe.


4. Jean Michel Jarre - Oxygene
Είναι μάγος ο άνθρωπος. Έχουν περάσει κοντά σαράντα χρόνια από τότε που το πρωτοάκουσα και εξακολουθώ να ανακαλύπτω νέα μουσικά θέματα και νέους ήχους μέσα του. Απόλυτα "κυκλικές" συνθέσεις, με την έννοια της πληρότητας.


5. Frederic Chopin - Waltzes (piano: Claudio Arrau)
Πρωτοάκουσα τα βαλς του Chopin στην ταινία Βαριετέ του Νίκου Παναγιωτόπουλου, το 1984. Με μάγεψαν. Δεν θυμάμαι αν ήταν με τον Claudio Arrau. Πάντως εγώ, όταν πήγα και τα αναζήτησα στο δισκάδικο, αυτόν τον δίσκο αγόρασα. Και έκτοτε δεν έπαψα να τον ακούω. Ξέρω κάθε βαλς του Chopin νότα-νότα. Έχω ακούσει πολλούς πιανίστες στα βαλς αυτά. Κανείς δεν τα εκτέλεσε με τέτοια ευαισθησία και με τέτοια μοναδική αίσθηση του χρόνου ανάμεσα στις νότες. Ανασαίνουν.


6. Μάνος Χατζιδάκις - Για την Ελένη
Είναι πολλά τα έργα του Μάνου Χατζιδάκι που έχω ακούσει εκατοντάδες -ή και χιλιάδες- φορές. Νομίζω όμως πως αυτό είναι το πιο αγαπημένο μου. Με συντροφεύει από πολύ παλιά. Κάθε στίχος, κάθε στροφή, κάθε τραγούδι πλημμυρισμένο από εικόνες και αισθήσεις, μυρωδιές, μνήμες και χρώματα. Η δεύτερη εκτέλεση με την Μαρία Δημητριάδη ήταν πολύ άσχημη -προσωπική άποψη καθόσο δεν μου άρεσε ποτέ η φωνή της συγκεκριμένης τραγουδίστριας. Ο Στέλιος Μαρκετάκης κεντάει με την μελαγχολική φωνή του και συμπληρώνει ιδανικά το τοπίο του έργου.


7. Pink Floyd - Animals
Ούτε το Wish You Were Here, ούτε το Dark Side of the Moon, ούτε το Wall, ούτε κανένα από τα υπέροχα έργα της πρώτης, ψυχεδελικής περιόδου τους. Μόνο το Animals, μόνο το Animals. Αυτό είναι το βαθύτερο έργο τους για μένα. Το συγκλονιστικότερο. Δεν ξέρω. Ίσως επειδή είναι μια πολύ προσωπική δημιουργία του Roger Waters, τότε που το συγκρότημα είχε σχεδόν χωρίσει και προσέρχονταν στην ηχογράφηση ως "freelancer μουσικοί". Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έπαιξαν -για άλλη μια φορά- εκπληκτικά τα μουσικά τους μέρη. Οι φωνές των ζώων -είτε από sampler είτε εκ του φυσικού- ήταν το στοιχείο που με αιχμαλώτισε από την πρώτη στιγμή που άκουσα το Animals, πίσω στα 1978-79. Από τότε δεν έπαψα να το ακούω και να το ανακαλύπτω.


8. Μάνος Χατζιδάκις - Δεκαπέντε Εσπερινοί
Ίσως το πιο "διαχρονικό" έργο του Μάνου Χατζιδάκι για μένα. Αγορασμένο από τότε που ήμουν μικρός ακόμη, μαζί με Rolling Stones και Led Zeppelin. Οι Δεκαπέντε Εσπερινοί ήταν πάντοτε εκεί, κρατώντας την πρώτη θέση στη δισκοθήκη μου όλα τα χρόνια. Ένας δίσκος που καθόμουν και τον έπαιζα ολόκληρο στην κιθάρα από την πρώτη στιγμή που άρχισα να γρατζουνάω. Και που έπαιξα και αργότερα -είτε μόνος είτε με τον Κώστα- μπροστά σε κοινό. Και συνεχίζω μέχρι σήμερα. Ξέρω κάθε νότα όλων των οργάνων. Ξέρω τη σωστή ταχύτητα στην οποία πρέπει να παίζονται οι συνθέσεις. Είδα σχετικά πρόσφατα μια ζωντανή παρουσίασή του στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και δεν μου άρεσε καθόλου. Απλώς το διεκπεραίωσαν. Εκτός του πνεύματος του έργου. Είναι πολύ δύσκολο να αποδώσεις σωστά τα μινιμαλιστικά έργα. Και οι Δεκαπέντε Εσπερινοί, με πέντε μόνο όργανα, είναι καθαρά μινιμαλιστικό έργο.


9. Viracocha - Legendary Music of the Andes
Αγορασμένος λίγο μετά τα είκοσί μου από εκείνο το υπέροχο δισκοπωλείο, την Philodisc. Που, δυστυχώς, μετά από κάποιον καιρό έκλεισε και μας στέρησε όλον εκείνο τον μουσικό πλούτο που έκρυβε μέσα της. Πήγαινα και ξεχνιόμουν με τις ώρες. Μετά από λίγο καιρό, όταν άρχισαν να κυκλοφορούν τα CD ως μέσο αναπαραγωγής, το δισκοπωλείο έφερνε καταπληκτικά έργα από όλον τον κόσμο. Ένας από τους υπέροχους δίσκους βινυλίου που αγόρασα ήταν αυτός. Το τεράστιο πλεονέκτημά του -αλλά και η μεγάλη του "αλήθεια"- είναι ότι ηχογραφήθηκε υπαιθρίως, με εξωτερικές κινητές μονάδες, που, δεν ξέρω, μπορεί να ήταν και απλά μαγνητόφωνα. Ακούγονται οι περιφερειακές φωνές από παιδιά, μανάδες, ζώα, τη φύση. Όλο αυτό του προσδίδει μια μαγική αμεσότητα που δεν την έχω σε κανένα άλλο δίσκο μου.


Αντιγόνη Μανδρέκα - Ζωγράφος

Σήμερα θα έκλεινες τα 58.


Μικρή βιογραφία
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1961. Σπούδασε ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης (1980-1984), ενώ παράλληλα παρακολούθησε και μαθήματα χαρακτικής. Μετά το 1986 εργάσθηκε στην Ελλάδα, στη μέση εκπαίδευση, ως καθηγήτρια καλλιτεχνικών μαθημάτων. Έλαβε μέρος σε ομαδικές εκθέσεις σε Ρώμη και Αθήνα. Η πρώτη ατομική της έκθεση στην Ελλάδα έγινε στην Αθήνα, μεταξύ 18-30 Απριλίου 1990, στην αίθουσα τέχνης DADA. Τα τελευταία χρόνια έζησε στην Κρήτη αλλά έφυγε πρόωρα, την άνοιξη του 1998.

Τετάρτη, 20 Φεβρουαρίου 2019

Άσε με ήσυχο

Όταν δεν είσαι επιλογή μου ελεύθερη, ενήλικη και αδέσμευτη από καθετί, γιατί πρέπει να σε υπομένω και να σε υφίσταμαι να μου μιλάς συνεχώς για το Εγώ σου; Μόνο από ανάγκη. Και ανάγκη σημαίνει μόνο επιβίωση -τίποτε άλλο. Δηλαδή, να εξαρτώμαι από εσένα διότι, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, μου εξασφαλίζεις τα προς το ζην. Κοινώς μου προσφέρεις εργασία -και όχι κάτι έτοιμο προς κατανάλωση. Διαφορετικά, δεν έχω κανένα-μα-κανένα λόγο ακόμη και να ασχολούμαι μαζί σου. Πόσο μάλλον όταν διαπιστώνω πως δεν έχουμε κοινά σημεία πουθενά, όταν η τομή μας είναι το κενό σύνολο -για να χρησιμοποιήσω μια παλιά αλλά τόσο γνώριμή μου γλώσσα, αυτή των μαθηματικών.

Άσε με, λοιπόν, στην ησυχία μου και στις επιλογές της ζωής μου και μην προσπαθείς να μου φορτώνεσαι σαν βρυκόλακας. Α, και, ξέρεις, ε; Δεν τσιμπάω πια με "συναισθήματα", "σχέσεις αίματος", συνήθειες μιας ζωής και τέτοιες θνησιγενείς και ανήλικες ανοησίες. Έχω περάσει πολλά κι έχω καταλάβει ακόμη περισσότερα ώστε εδώ και χρόνια να μη στηρίζω τη ζωή μου πουθενά και σε κανέναν έτοιμο ή ετοιμοπαράδοτο.

Αν δεν μου είχες επιβληθεί από τη ζωή, δεν θα αποτελούσες ποτέ επιλογή μου ως άνθρωπος. Ούτε δεύτερη ματιά δεν θα σου έριχνα. Αν ήταν στο χέρι μου, δεν θα είχαμε καμιά επαφή. Διότι εγώ δεν σε έχω ούτε καν ανάγκη. Ποτέ δεν σε είχα. Και όταν λέω πως δεν είναι στο χέρι μου, εννοώ ότι τη φύση δεν μπορείς να την παλέψεις παρά μόνο με τη φύση. Με κανέναν άλλο τρόπο. Μόνο ο φυσικός τρόπος "διαχωρισμού" δίνει λύση και τέλος σε τέτοιες καταστάσεις. Και κάπως η απόσταση. Αλλά κι αυτή στις μέρες μας καταργείται πολύ εύκολα. Οπότε απομένει μόνο η φύση.

Camel - Spirit of the Water

Στον Δημήτρη τον Βενιζέλο, 
που έχει φύγει εδώ και πολλά χρόνια.
Για ένα υπέροχο βράδυ στην άκρη των νερών της Χαλκίδας του, 
πίνοντας κάποιο μαγικό ποτό που μας είχε προτείνει
ενώ χαϊδεύαμε τα χαλίκια και βρέχαμε τα πόδια στη θάλασσα.
Ήταν όμορφος άνθρωπος ο Δημήτρης.
Πολύ έξυπνος και πολύ ευαίσθητος.
Και μας περίμενε στην Χαλκίδα πάντα με ανοιχτή αγκαλιά.
Και γελάγαμε. Γελάγαμε πολύ.

Spirit of the Water
by Camel
(LP: Moonmadness)

See the lights out on the water
Come and go, to and fro
In the time it takes to find them
You can live, you can die
And nothing stops the river as it goes by
Nothing stops the river as it goes

All alone and all together
Every day, come what may
By the time we find each other
We can live, we can die
And nothing stops the river as it flows by
Nothing stops the river as it goes


Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2019

Μπροστά στη φωτιά

Τελικά, τι είδες; Τι κατάλαβες κι εσύ; Τι πρόλαβες να αντιληφθείς και πώς βίωσες τα όνειρά σου -που τόσο πολύ σε καθόρισαν- και πώς το μέλλον σου, κοιτώντας το από κάθε μια στιγμή του παρόντος;

Δε νομίζω να πρόλαβες. Δε νομίζω να κατάλαβες. Θυμάμαι πως, με την πρώτη ευκαιρία, όλα τα έπαιρνε η φωτιά και τα 'καιγε μέχρι να γίνουνε στάχτη. Και είσαι εσύ, εδώ και δεκαπέντε χρόνια, που πάλι μέσα από τη φωτιά και τη στάχτη έρχεσαι τα κρύα βράδια του χειμώνα για να σε ξαναθυμηθώ.


Ο άνθρωπος ίσως δεν είναι η σάρκα του αλλά οι ιδέες, οι αισθήσεις και τα βιώματα, που περνάνε από τη μια γενιά στην άλλη. Μέσα από φίλτρα, ναι. Εξάλλου, δεν υπάρχουν ποτέ δυο ίδια πράγματα. Κι έτσι κατορθώνει και επιβιώνει στο πέρασμα του χρόνου. Σαν να είναι ο ίδιος άνθρωπος πάντα. Σαν να έχει υπάρξει μόνο ένας άνθρωπος στο διάβα των αιώνων και απλώς αλλάζει ονόματα, φυλή, γένος. Γεννιέται και πεθαίνει πάντα ο ίδιος.

Όπως οι μεγάλοι σκηνοθέτες, που, όσες ταινίες κι αν γυρίσουν, στην ουσία πρόκειται πάντα για την ίδια ταινία.